– Tên hóa học: Alanine (viết tắt: Ala hoặc A).
– Công thức: C₃H₇NO₂.
– Phân loại: Axit amin không thiết yếu (cơ thể tự tổng hợp được).
– Dạng tồn tại:
– L-alanine: Dạng tự nhiên, tham gia cấu trúc protein.
– D-alanine: Có trong thành tế bào vi khuẩn, không có trong protein người.
1. Chu trình Glucose-Alanine:
– Vận chuyển nhóm amin từ cơ đến gan, tham gia tạo glucose (tân tạo đường).
– Giúp duy trì đường huyết khi đói hoặc tập luyện cường độ cao.
2. Hỗ trợ hệ miễn dịch:
– Tham gia sản xuất kháng thể và tế bào bạch cầu.
3. Cân bằng nitơ:
– Giúp chuyển hóa và đào thải nitơ dư thừa qua thận.
4. Năng lượng cho cơ bắp:
– Dự trữ ở cơ, chuyển hóa thành năng lượng khi cần.
5. Chức năng thần kinh:
– Là tiền chất của chất dẫn truyền thần kinh glutamate.
– Động vật: Thịt bò, thịt gà, cá, trứng, sữa.
– Thực vật: Đậu nành, hạt hướng dương, hạnh nhân, tảo spirulina.
– Cơ thể tự tổng hợp: Từ axit amin pyruvate hoặc valine, leucine.
– Thực phẩm chức năng:
– Hỗ trợ vận động viên tăng sức bền, phục hồi cơ.
– Kết hợp với BCAA để giảm mỏi cơ sau tập.
– Y tế:
– Dùng trong dung dịch nuôi dưỡng qua tĩnh mạch (TPN).
– Nghiên cứu điều trị hạ đường huyết và bệnh gan.
– Công nghiệp:
– Sản xuất chất bảo quản thực phẩm (E950).
– Dùng trong mỹ phẩm giữ ẩm cho da.
– Nhu cầu hàng ngày: Không có khuyến nghị cụ thể vì cơ thể tự sản xuất đủ.
– Bổ sung:
– Liều tham khảo: 2–5g/ngày (tùy mục đích).
– Dùng sau ăn để tránh kích ứng dạ dày.
– Tác dụng phụ:
– Hiếm gặp, có thể gây mệt mỏi hoặc rối loạn tiêu hóa nếu dùng quá liều.
– Lưu ý:
– Người bệnh thận hoặc rối loạn chuyển hóa cần tham vấn bác sĩ trước khi dùng.
– Tránh lạm dụng để không gây mất cân bằng axit amin khác.
– Alanine được phát hiện năm 1875 bởi nhà hóa học người Đức Adolf Strecker.
– D-alanine là thành phần của peptidoglycan trong thành tế bào vi khuẩn, giúp một số kháng sinh (như penicillin) nhận diện và tiêu diệt vi khuẩn.
Kết luận:
Alanine tuy là axit amin không thiết yếu nhưng đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa năng lượng và sức khỏe cơ bắp. Bổ sung qua chế độ ăn đa dạng là đủ cho hầu hết mọi người. Chỉ dùng thực phẩm chức năng khi có chỉ định! 💪🍗