Trong hệ thống phân loại dược lý của MIMS 2026, nhóm “Thuốc gây tê – gây mê” (Anaesthetics – Local & General) được chia thành hai phân nhóm chính dựa trên phạm vi tác dụng và đường dùng:
1. Thuốc gây mê (General Anaesthetics)
Nhóm này làm mất ý thức tạm thời và toàn diện, phục vụ cho các cuộc phẫu thuật lớn. MIMS phân loại dựa trên đường đưa thuốc vào cơ thể:
- Thuốc gây mê đường hô hấp: Các loại khí hoặc chất lỏng dễ bay hơi.
- Hoạt chất phổ biến: Sevoflurane (Sevorane), Isoflurane (Aerrane), Desflurane, Nitrous oxide (khí cười).
- Thuốc gây mê đường tĩnh mạch: Tác dụng nhanh, thường dùng để khởi mê hoặc duy trì mê ngắn.
- Hoạt chất phổ biến: Propofol (Diprivan), Etomidate, Ketamine, Thiopental (nhóm Barbiturate).
- Thuốc giảm đau nhóm Opioid (dùng trong gây mê): Fentanyl, Remifentanil, Sufentanil.
2. Thuốc gây tê (Local Anaesthetics)
Nhóm này chỉ làm mất cảm giác đau tại một vùng cụ thể của cơ thể mà không làm mất ý thức. Theo cấu trúc hóa học, MIMS và các tài liệu dược lý chia làm 2 nhóm:
- Nhóm Amide: Có thời gian tác dụng trung bình đến dài, ít gây dị ứng hơn, chuyển hóa tại gan.
- Hoạt chất: Lidocaine (phổ biến nhất), Bupivacaine, Ropivacaine, Mepivacaine, Levobupivacaine.
- Nhóm Ester: Thời gian tác dụng ngắn hơn, dễ gây phản ứng phụ do chuyển hóa tạo ra PABA, chuyển hóa nhờ enzyme trong huyết tương.
- Hoạt chất: Procaine (Novocain), Tetracaine, Benzocaine, Cocaine.
3. Phân loại theo cách dùng trong lâm sàng
Ngoài phân loại theo hoạt chất, MIMS cũng liệt kê thuốc dựa trên mục đích sử dụng:
- Gây tê bề mặt: Dạng xịt, gel hoặc kem bôi (ví dụ: Lidocaine xịt dùng trong nha khoa hoặc nội soi).
- Gây tê tiêm thấm: Tiêm trực tiếp vào mô tại chỗ cần phẫu thuật nhỏ.
- Gây tê vùng/trục thần kinh: Gây tê tủy sống hoặc gây tê ngoài màng cứng cho các phẫu thuật vùng bụng dưới hoặc chi dưới.
Lưu ý: Việc sử dụng các loại thuốc này bắt buộc phải được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa Gây mê hồi sức trong môi trường y tế có đầy đủ trang thiết bị cấp cứu để kiểm soát các biến chứng như ngộ độc thuốc tê hoặc suy hô hấp.