Trong hệ thống phân loại dược lý của MIMS 2026, nhóm “Thuốc giải độc, khử độc & cai nghiện” (Antidotes, Detoxifying Agents & Drugs Used in Substance Dependence) tập trung vào các hoạt chất xử trí ngộ độc cấp tính và hỗ trợ điều trị lệ thuộc chất.
Dưới đây là các phân nhóm chính theo danh mục MIMS:
1. Thuốc giải độc đặc hiệu (Antidotes)
Nhóm này bao gồm các chất có khả năng trung hòa hoặc ức chế tác dụng của các chất độc cụ thể:
- Acetylcysteine: Giải độc khi quá liều Paracetamol.
- Naloxone: Chất đối kháng thụ thể opioid, dùng cấp cứu ngộ độc heroin hoặc các thuốc giảm đau nhóm opioid.
- Flumazenil: Giải độc đặc hiệu cho tình trạng quá liều thuốc an thần nhóm Benzodiazepine.
- Atropine: Xử trí ngộ độc thuốc trừ sâu nhóm lân hữu cơ hoặc carbamate.
- Protamine Sulfate: Giải độc trong trường hợp quá liều Heparin.
2. Thuốc khử độc và đào tạo (Detoxifying Agents)
Sử dụng để ngăn chặn sự hấp thu hoặc tăng cường đào thải chất độc ra khỏi cơ thể:
- Than hoạt tính (Activated Charcoal): Hấp phụ chất độc trong đường tiêu hóa khi mới uống phải.
- Nhóm Chelat (Gắp kim loại nặng):
- Deferoxamine: Điều trị quá liều sắt.
- DMSA / Dimercaprol: Dùng cho ngộ độc thủy ngân, chì hoặc asen.
- Dung dịch truyền hỗ trợ: Các loại dịch truyền như Reamberin giúp hỗ trợ chuyển hóa và giảm độc tính trong các tình trạng cấp cứu.
3. Thuốc hỗ trợ cai nghiện (Drugs Used in Substance Dependence)
Nhóm này chia theo loại chất mà bệnh nhân đang lệ thuộc:
- Cai nghiện Ma túy (Opioids):
- Methadone: Liệu pháp thay thế cho người nghiện heroin.
- Naltrexone (ví dụ biệt dược Destoxican, Nodict): Thuốc đối kháng giúp duy trì chống tái nghiện.
- Buprenorphine: Một chất đồng vận một phần dùng trong cả giai đoạn cắt cơn và duy trì.
- Cai nghiện Rượu:
- Disulfiram (biệt dược Esperal): Gây phản ứng khó chịu khi uống rượu để răn đe.
- Acamprosate: Giúp cân bằng lại hệ thần kinh và giảm thèm rượu.
- Cai nghiện Thuốc lá:
- Nicotine thay thế: Dạng kẹo cao su, miếng dán.
- Varenicline (Champix): Giảm thèm muốn và cảm giác ngon miệng khi hút thuốc.
Lưu ý quan trọng: Việc sử dụng các thuốc trong nhóm này, đặc biệt là thuốc cấp cứu giải độc và thuốc cai nghiện thay thế, phải được thực hiện tại các cơ sở y tế có thẩm quyền dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa.