Betaine (hay Trimethylglycine) là một hợp chất hữu cơ tự nhiên, có mặt trong nhiều loại thực phẩm như củ cải đường, lúa mì, rau bó xôi và hải sản. Trong y học, Betaine được ứng dụng rộng rãi để điều trị các rối loạn chuyển hóa, đặc biệt là Homocystin niệu – tình trạng tăng nồng độ homocysteine trong máu và nước tiểu. Ngoài ra, hoạt chất này còn hỗ trợ gan, tim mạch và được dùng trong mỹ phẩm nhờ khả năng giữ ẩm và chống lão hóa.
Công thức hóa học: C₅H₁₁NO₂, tồn tại dưới dạng bột trắng hoặc tinh thể, dễ tan trong nước và methanol.
Dược động học: Betaine hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, phân bố chủ yếu ở gan và thận, thải trừ chậm với thời gian bán hủy khoảng 14 giờ.
Betaine hoạt động như một chất cho methyl, tham gia vào quá trình chuyển hóa homocysteine thành methionine thông qua enzyme Betaine Homocysteine Methyl Transferase (BHMT). Điều này giúp giảm nồng độ homocysteine – nguyên nhân gây tổn thương mạch máu, xơ vữa động mạch và rối loạn thần kinh.
Betaine là thuốc đầu tay cho bệnh nhân mắc Homocystin niệu do thiếu hụt enzyme Cystathionine Beta-Synthase (CBS) hoặc rối loạn chuyển hóa cobalamin. Nó giúp giảm 20–30% homocysteine trong máu, ngăn ngừa biến chứng như đột quỵ, loãng xương và tổn thương mắt.
Giải độc gan: Betaine thúc đẩy quá trình methyl hóa, giúp gan chuyển hóa chất béo và đào thải độc tố.
Phòng ngừa xơ gan: Nghiên cứu lâm sàng chỉ ra Betaine làm giảm tích tụ mỡ trong gan, hỗ trợ điều trị viêm gan và xơ gan do rượu.
Dưỡng ẩm da: Betaine giữ nước, duy trì độ ẩm cho da, phù hợp với da khô hoặc nhạy cảm.
Chống lão hóa: Khả năng bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa, giảm nếp nhăn và tăng độ đàn hồi da.
Betaine giúp hạ homocysteine – yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch. Ngoài ra, nó còn điều hòa cholesterol, giảm nguy cơ xơ vữa động mạch.
Người lớn và trẻ em từ 3 tuổi: 3g/ngày, chia 2 lần, uống cùng bữa ăn.
Trẻ em dưới 3 tuổi: Liều tính theo cân nặng, chỉ định bởi bác sĩ.
Viên nang: 500mg, 600mg.
Bột pha dung dịch: Hòa tan với nước hoặc nước trái cây, dùng ngay sau khi pha.
Thường gặp: Buồn nôn, đau dạ dày, tiêu chảy.
Hiếm gặp: Mùi cơ thể, phản ứng dị ứng (phát ban, khó thở).
Phụ nữ mang thai và cho con bú: Chưa đủ dữ liệu an toàn, cần tham vấn bác sĩ.
Người dị ứng với thành phần thuốc: Tránh sử dụng.
Bệnh nhân huyết áp thấp hoặc dùng thuốc chống đông: Theo dõi chặt chẽ để tránh tương tác.
Betaine được FDA chấp thuận từ năm 1996, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân mắc rối loạn chuyển hóa di truyền. Liệu pháp kết hợp với vitamin B6, B12 và folate mang lại hiệu quả tối ưu.
Nghiên cứu trên tạp chí American Journal of Clinical Nutrition (2020) cho thấy, bổ sung Betaine trong 12 tuần giúp giảm 35% lượng mỡ tích tụ trong gan.
Các sản phẩm dưỡng da chứa Betaine Hydrochloride được ưa chuộng nhờ khả năng làm dịu da, giảm kích ứng và tăng cường hàng rào bảo vệ.
Betaine là hoạt chất đa năng, kết hợp giữa lợi ích y học và chăm sóc sức khỏe. Từ điều trị Homocystin niệu đến hỗ trợ gan, tim mạch và làm đẹp, công dụng của nó đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu lâm sàng. Tuy nhiên, việc sử dụng cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ để đảm bảo an toàn và hiệu quả.