Bifidobacterium longum (B. longum) là một trong những lợi khuẩn quan trọng nhất thuộc chi Bifidobacterium, được phát hiện lần đầu vào năm 1899 bởi bác sĩ Henry Tissier từ phân trẻ sơ sinh khỏe mạnh. Đây là vi khuẩn Gram dương, hình que, kỵ khí, không di động và không tạo bào tử. Chúng sinh trưởng tốt trong môi trường ít oxy, chủ yếu cư trú ở ruột già và âm đạo.
B. longum đặc biệt phổ biến ở trẻ sơ sinh bú mẹ, chiếm tới 90% hệ vi sinh đường ruột trong giai đoạn đầu đời. Tuy nhiên, tỷ lệ này giảm dần theo tuổi tác, chỉ còn khoảng 3% ở người trưởng thành. Vi khuẩn này có khả năng tồn tại trong điều kiện khắc nghiệt như môi trường axit dạ dày, dịch mật, và dao động pH, nhờ cấu trúc fimbriae giúp bám chặt vào niêm mạc ruột.
Phân giải lactose: B. longum sản xuất enzyme lactase, giúp chuyển hóa đường lactose thành axit lactic, cải thiện tình trạng không dung nạp lactose.
Giảm triệu chứng IBS và viêm ruột: Vi khuẩn này ức chế vi khuẩn gây bệnh (như E. coli) bằng cách tiết bacteriocin và cạnh tranh vị trí bám dính trên niêm mạc ruột. Ngoài ra, nó làm giảm viêm, cải thiện táo bón, tiêu chảy, đầy hơi ở bệnh nhân hội chứng ruột kích thích (IBS) và viêm loét đại tràng.
Cân bằng hệ vi sinh: Bằng cách sản xuất axit lactic và acetate, B. longum hạ thấp độ pH ruột, tạo môi trường bất lợi cho hại khuẩn.
B. longum kích thích sản xuất cytokine (như interleukin và TNF-alpha), tăng cường phản ứng miễn dịch. Nó cũng ngăn ngừa nhiễm trùng hô hấp và dị ứng bằng cách điều hòa hoạt động của tế bào lympho T.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng B. longum giúp giảm cholesterol toàn phần, đặc biệt ở người tăng cholesterol máu vừa phải. Nó cũng làm giảm tích tụ lipid ở gan và cải thiện chức năng gan, thận.
Thông qua trục não-ruột, B. longum sản xuất GABA và axit béo chuỗi ngắn (SCFA), giúp giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ và chức năng nhận thức. Chủng B. longum 1714™ được chứng minh làm giảm cortisol, hỗ trợ điều trị trầm cảm.
Trẻ sinh mổ hoặc dùng sữa công thức: Thiếu B. longum do không tiếp xúc với vi khuẩn từ mẹ trong quá trình sinh thường.
Người dùng kháng sinh dài ngày: Kháng sinh tiêu diệt cả lợi khuẩn, gây mất cân bằng hệ vi sinh.
Bệnh nhân rối loạn tiêu hóa, viêm ruột, hoặc suy giảm miễn dịch.
Men vi sinh: Thường kết hợp B. longum với các chủng lợi khuẩn khác (Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus rhamnosus) để tăng hiệu quả. Ví dụ: Men vi sinh ENTEROVITAL chứa B. longum BB536, dùng 1–2 gói/ngày cho người lớn.
Thực phẩm lên men: Sữa chua, kim chi, dưa cải muối.
Liều khuyến nghị:
Người lớn: 20 tỷ CFU/ngày, tối đa 8 tuần.
Trẻ em: Theo chỉ định bác sĩ, thường từ 1–3 tỷ CFU/ngày.
Tương tác thuốc: Dùng cách kháng sinh ít nhất 2 giờ để tránh giảm hiệu quả.
Chống chỉ định: Người dị ứng thành phần, suy giảm miễn dịch nặng (HIV, ung thư).
Tác dụng phụ: Đầy hơi, chướng bụng nhẹ, hiếm gặp nhiễm trùng huyết.
Chống ung thư: B. longum ức chế sự phát triển tế bào ung thư đại tràng nhờ khả năng sản xuất chất chống oxy hóa và điều hòa apoptosis.
Hỗ trợ điều trị HP: Kết hợp B. longum với Lactobacillus plantarum trong men vi sinh giúp ức chế Helicobacter pylori, giảm viêm loét dạ dày.
Cải thiện chuyển hóa: Nghiên cứu trên chuột cho thấy B. longum làm giảm kích thước tế bào mỡ và cải thiện đề kháng insulin.
Bifidobacterium longum không chỉ là “trợ thủ” đắc lực cho hệ tiêu hóa mà còn đóng vai trò then chốt trong miễn dịch, chuyển hóa và sức khỏe tâm thần. Việc bổ sung lợi khuẩn này qua thực phẩm hoặc men vi sinh cần được cá nhân hóa dựa trên tình trạng sức khỏe và chỉ định của chuyên gia. Trong tương lai, nghiên cứu về B. longum hứa hẹn mở ra liệu pháp mới cho các bệnh mãn tính như ung thư, tiểu đường và rối loạn thần kinh.
Tài liệu tham khảo:
Thông tin tổng hợp từ các nguồn uy tín về y học và dinh dưỡng.