Gliclazide: Công Dụng, Liều Dùng và Lưu Ý Khi Sử Dụng | Hướng Dẫn Chi Tiết
Gliclazide là thuốc điều trị tiểu đường type 2 hiệu quả, giúp kiểm soát đường huyết. Bài viết tổng hợp cơ chế, liều lượng, tác dụng phụ và lưu ý quan trọng khi dùng.
Gliclazide là thuốc hạ đường huyết thuộc nhóm sulfonylurea, được sử dụng rộng rãi trong điều trị tiểu đường type 2. Với khả năng kích thích tụy tiết insulin và cải thiện đề kháng insulin, Gliclazide giúp ổn định đường huyết và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, thận. Theo thống kê của Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), hơn 537 triệu người mắc tiểu đường năm 2021, trong đó 90-95% là type 2. Gliclazide đóng vai trò quan trọng trong phác đồ điều trị, đặc biệt ở bệnh nhân mới chẩn đoán.
Công thức phân tử: C₁₅H₂₁N₃O₃S.
Cấu trúc: Dẫn xuất sulfonylurea thế hệ 2, gồm vòng benzene gắn nhóm sulfonylurea và azabicyclo.
Tính chất vật lý:
Dạng bột trắng, tan tốt trong ethanol, ít tan trong nước.
Thời gian bán thải: 10-12 giờ, phù hợp dùng 1-2 lần/ngày.
Khác biệt với Glibenclamide:
Gliclazide ít gây hạ đường huyết nghiêm trọng hơn do tác động chọn lọc trên kênh KATP của tế bào beta tụy.
Glibenclamide có thời gian bán thải dài hơn (10-16 giờ), tăng nguy cơ hạ đường huyết ban đêm.
Gliclazide gắn vào kênh KATP trên tế bào beta tụy, dẫn đến:
Đóng kênh K⁺: Gây khử cực màng tế bào.
Mở kênh Ca²⁺: Tăng nồng độ Ca²⁺ nội bào, kích thích giải phóng insulin.
Cải thiện độ nhạy insulin: Giảm đề kháng insulin ở mô cơ và gan.
Hiệu quả:
Giảm HbA1c 1-2% sau 3-6 tháng.
Tăng tiết insulin sau ăn, ổn định đường huyết lúc đói.
Điều trị tiểu đường type 2:
Dùng đơn trị hoặc phối hợp với Metformin, Insulin.
Hiệu quả với bệnh nhân còn chức năng tế bào beta tụy.
Giảm nguy cơ biến chứng vi mạch:
Bảo vệ mạch máu nhờ đặc tính chống oxy hóa (ức chế gốc tự do).
Ứng dụng khác (off-label):
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết ở hội chứng chuyển hóa.
Lưu ý: Không dùng cho tiểu đường type 1, nhiễm toan ceton.
Dạng bào chế: Viên nén 30mg, 60mg, 80mg (phóng thích kéo dài).
Liều khởi đầu:
Viên thường: 30-80mg/ngày, chia 1-2 lần (trước bữa sáng/tối).
Viên phóng thích kéo dài (MR): 30-120mg/ngày, uống 1 lần sáng.
Điều chỉnh liều:
Tăng dần 30mg mỗi 2-4 tuần dựa trên đáp ứng đường huyết.
Liều tối đa: 320mg/ngày (dạng thường), 120mg/ngày (dạng MR).
Cách dùng đúng:
Uống trước bữa ăn 30 phút để tối ưu hấp thu.
Tránh bẻ/nhai viên phóng thích kéo dài.
Phổ biến (5-10%):
Hạ đường huyết: Run tay, đổ mồ hôi, đói cồn cào (xử lý bằng 15g đường glucose).
Rối loạn tiêu hóa: Buồn nôn, đau bụng.
Hiếm gặp (<1%):
Dị ứng: Phát ban, phù mạch, sốc phản vệ.
Thiếu máu tan máu, giảm tiểu cầu.
Tăng men gan (ALT/AST).
Cảnh báo: Ngừng thuốc nếu xuất hiện vàng da, nước tiểu sẫm màu.
Thuốc hạ đường huyết khác (Insulin, Metformin): Tăng nguy cơ hạ đường huyết.
Thuốc chống viêm không steroid (NSAID): Tăng độc tính trên thận.
Rượu: Gây hạ đường huyết kéo dài, tương tác disulfiram-like (buồn nôn, đỏ mặt).
Giải pháp: Theo dõi đường huyết thường xuyên, điều chỉnh liều khi cần.
Chống chỉ định:
Dị ứng sulfonylurea.
Suy gan/thận nặng, tiểu đường type 1.
Thận trọng:
Người cao tuổi: Tăng nhạy cảm với tác dụng hạ đường huyết.
Phụ nữ mang thai: Nhóm C (nguy cơ chưa loại trừ).
Thuốc | Ưu Điểm | Nhược Điểm |
---|---|---|
Gliclazide | Ít gây hạ đường huyết, chống oxy hóa | Hiệu quả giảm HbA1c thấp hơn SGLT2i |
Metformin | Giảm đề kháng insulin, an toàn | Gây rối loạn tiêu hóa |
Glimepiride | Tác dụng kéo dài, dùng 1 lần/ngày | Nguy cơ hạ đường huyết cao |
Kết hợp Gliclazide + DPP-4 Inhibitors: Tăng hiệu quả kiểm soát HbA1c thêm 0.5-0.8% (nghiên cứu 2023).
Công nghệ viên nén đa tác dụng: Kết hợp Gliclazide với Statin để phòng ngừa biến chứng tim mạch.
Ứng dụng trong bệnh Alzheimer: Thử nghiệm tác dụng bảo vệ tế bào thần kinh nhờ đặc tính chống oxy hóa.
Gliclazide giá bao nhiêu?
Dao động 50.000 – 150.000 VNĐ/vỉ 10 viên (tùy hàm lượng và thương hiệu).
Dùng Gliclazide lâu có hại thận không?
Hiếm, nhưng cần kiểm tra chức năng thận định kỳ ở bệnh nhân suy thận.
Quên uống Gliclazide phải làm sao?
Uống ngay khi nhớ, nếu gần bữa ăn tiếp theo thì bỏ qua, không uống gấp đôi.
Có dùng Gliclazide cho người già không?
Có, nhưng bắt đầu với liều thấp (30mg/ngày) và theo dõi sát.
Gliclazide là thuốc quan trọng trong kiểm soát tiểu đường type 2, đặc biệt phù hợp với bệnh nhân mới chẩn đoán hoặc không đáp ứng với Metformin. Để đạt hiệu quả tối ưu, cần tuân thủ liều lượng, kết hợp chế độ ăn low-carb và tập luyện đều đặn. Tham vấn bác sĩ ngay khi có dấu hiệu bất thường để điều chỉnh kịp thời.
Có thể bạn quan tâm: Gliclazide, thuốc tiểu đường type 2, Gliclazide công dụng, liều dùng Gliclazide, tác dụng phụ Gliclazide, giá Gliclazide.