Polygonum Multiflorum Root (hay He Shou Wu, Fo-Ti) là một trong những dược liệu quý của y học cổ truyền Trung Quốc, được ứng dụng rộng rãi nhờ khả năng bồi bổ cơ thể, làm đen tóc và hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý. Bài viết này sẽ khám phá chi tiết về thành phần, công dụng, cách dùng và lưu ý khi sử dụng hoạt chất này, giúp bạn hiểu rõ tại sao nó được mệnh danh là “thần dược” tự nhiên.
Polygonum Multiflorum (tên khoa học: Reynoutria multiflora hoặc Fallopia multiflora) thuộc họ Rau răm (Polygonaceae), là loại cây leo sống lâu năm, phân bố chủ yếu ở Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam214. Rễ cây phình to thành củ, màu nâu đỏ, được thu hoạch sau 3–4 năm trồng trọt. Trong Đông y, rễ cây này có vị đắng, ngọt, tính ấm, quy vào kinh Can, Thận814.
He Shou Wu (Hà Thủ Ô): Tên gọi xuất phát từ truyền thuyết về một ông lão sống hơn 130 tuổi nhờ dùng rễ cây này2.
Fo-Ti: Tên thương mại phổ biến ở phương Tây, thường dùng cho các sản phẩm chăm sóc tóc và da312.
Trong dân gian, nó còn được gọi là “củ giải độc” nhờ khả năng thanh lọc cơ thể và hỗ trợ gan8.
Polygonum Multiflorum Root chứa hơn 100 hợp chất hoạt tính, trong đó nổi bật nhất là:
Chiếm 3–5% trong chiết xuất, có tác dụng chống oxy hóa mạnh, bảo vệ tế bào thần kinh và tim mạch111.
Nghiên cứu cho thấy TSG ức chế sự tích tụ amyloid-beta – nguyên nhân gây bệnh Alzheimer1.
Emodin chiếm 0,1–0,3%, có khả năng kháng khuẩn, chống viêm và kích thích nhuận tràng813.
Rhein hỗ trợ giảm mỡ máu và ngăn ngừa xơ vữa động mạch11.
Lecithin (2–3%) tham gia vào cấu trúc màng tế bào, cải thiện chức năng não và gan11.
Polysaccharides (30–50%) tăng cường miễn dịch và chống lão hóa da13.
Cơ chế: Kích thích sản xuất melanin, tăng tuần hoàn máu đến nang tóc812.
Nghiên cứu: Kết hợp với mè đen và dâu tằm, He Shou Wu giúp 87% người dùng cải thiện tóc bạc sau 3 tháng8.
Tác động: Ức chế men gan ALT/AST, giảm tổn thương do rượu hoặc viêm gan B312.
Thử nghiệm lâm sàng: Chiết xuất giúp giảm 40% lượng mỡ trong gan ở bệnh nhân gan nhiễm mỡ5.
Giảm cholesterol: TSG và anthraquinones làm giảm LDL xuống 25% và tăng HDL 15% sau 8 tuần1113.
Chống xơ vữa: Ức chế MMP-9 – enzyme phá hủy mạch máu1.
Chống oxy hóa: Polysaccharides trung hòa gốc tự do, làm chậm lão hóa da38.
Kích hoạt tế bào NK: Tăng hoạt động tế bào tiêu diệt tự nhiên, ngừa ung thư1.
Bệnh Alzheimer: Chiết xuất cải thiện 30% điểm số MMSE ở bệnh nhân suy giảm nhận thức nhẹ1.
Bảo vệ tế bào thần kinh: TSG ngăn tổn thương do glutamate trong bệnh Parkinson11.
Viên uống bổ gan: Kết hợp với Diệp hạ châu và Cà gai leo3.
Thực phẩm chức năng: Dạng viên nang chứa 500mg chiết xuất tiêu chuẩn hóa 10:15.
Serum dưỡng tóc: Chiết xuất 2% giúp tóc chắc khỏe, giảm gãy rụng712.
Kem chống lão hóa: Polysaccharides kích thích collagen, làm mờ nếp nhăn8.
Trà He Shou Wu: Pha 5g bột với nước sôi, dùng hàng ngày14.
Súp thuốc: Hầm với gà ác và táo đỏ để bồi bổ khí huyết8.
Nguyên nhân: Dùng quá liều (trên 15g/ngày) hoặc dùng rễ tươi chưa chế biến13.
Giải pháp: Luôn chọn sản phẩm đã qua hấp/sấy (processed) để giảm 55% độc tính13.
Triệu chứng: Tiêu chảy, đau bụng do anthraquinones kích thích ruột12.
Khắc phục: Uống sau ăn, kết hợp với gừng hoặc cam thảo14.
Thuốc chống đông: Tăng nguy cơ chảy máu khi dùng chung với warfarin8.
Thuốc hạ huyết áp: Cần theo dõi huyết áp thường xuyên12.
Dạng bột: 3–6g/ngày, hòa với nước ấm hoặc sữa514.
Viên nang: 1–2 viên x 2 lần/ngày, tiêu chuẩn hóa 10:1 hoặc 30% polysaccharides13.
Thuốc sắc: Sắc 10g rễ khô với 500ml nước, chia 2 lần uống8.
Nghiên cứu độc tính: Viện Dược liệu Trung Quốc chứng minh chế biến làm giảm 55,8% độc tính13.
Chứng nhận quốc tế: ISO 9001, HALAL, KOSHER đảm bảo chất lượng và an toàn13.
Polygonum Multiflorum Root xứng đáng là “báu vật” của y học cổ truyền nhờ đa dạng công dụng từ làm đẹp đến hỗ trợ sức khỏe toàn diện. Tuy nhiên, việc sử dụng cần tuân thủ liều lượng và chọn sản phẩm đã qua chế biến để tránh tác dụng phụ. Đừng quên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt nếu bạn đang mang thai hoặc có bệnh lý nền.
