Hoạt Chất Tiropramide – Công Dụng, Cơ Chế và Lưu Ý Khi Sử Dụng
Tiropramide là một hoạt chất thuộc nhóm thuốc chống co thắt cơ trơn, được sử dụng rộng rãi trong điều trị các rối loạn co thắt đường tiêu hóa, tiết niệu, mật và tử cung. Với cơ chế tác động đặc hiệu lên nồng độ cAMP và ion calci nội bào, Tiropramide giúp giảm đau, giãn cơ trơn và cải thiện triệu chứng ở bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích (IBS), đau quặn mật, thận hoặc co thắt tử cung 16. Bài viết này cung cấp thông tin chi tiết về dược lý, ứng dụng lâm sàng, liều dùng, tác dụng phụ và những lưu ý quan trọng khi sử dụng Tiropramide.
Tiropramide (tên hóa học: N-[3-[4-(2-Diethylaminoethoxy)phenyl]-1-(dipropylamino)-1-oxopropan-2-yl]benzamide) là một dẫn xuất của tyrosin, thuộc nhóm thuốc chống co thắt tổng hợp. Hoạt chất này được phân loại theo hệ thống ATC (Anatomical Therapeutic Chemical) vào nhóm A03AC05 – thuốc điều trị rối loạn chức năng tiêu hóa 38.
Dạng bào chế: Viên nén bao phim 100mg (phổ biến nhất) 110.
Biệt dược: Tiram, Tiromin, Alfospas, Philtabel, Talroma, Orfatate 68.
Tiropramide có tác dụng giãn cơ trơn thông qua hai cơ chế chính:
Tăng nồng độ cAMP nội bào: Tiropramide ức chế enzyme phosphodiesterase (PDE), ngăn chặn sự thoái giáng cAMP, từ đó kích thích gắn kết ion calci vào lưới nội cơ tương. Điều này làm giảm nồng độ calci tự do trong tế bào, ngăn chặn quá trình co cơ 13.
Ức chế dòng calci đi vào tế bào: Tiropramide hạn chế sự giải phóng calci từ các kho dự trữ, giảm co thắt cơ trơn 58.
Khác với các thuốc chống co thắt khác như papaverine, Tiropramide không ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương và không gây tác dụng kháng cholinergic (như khô miệng, táo bón) 610.
Hấp thu: Sau khi uống, Tiropramide được hấp thu nhanh, xuất hiện trong huyết tương sau 18–27 phút và đạt nồng độ đỉnh sau 1–1.7 giờ 110.
Phân bố: Thể tích phân bố lớn (~847L), cho thấy khả năng thấm sâu vào mô cơ trơn 6.
Chuyển hóa và thải trừ: Tiropramide chuyển hóa tại gan thành các chất chuyển hóa như N-desethyltiropramide, thải trừ chủ yếu qua nước tiểu (19.6% trong 24 giờ). Thời gian bán thải khoảng 2.9 giờ 38.
Tiropramide được chỉ định cho các trường hợp:
Co thắt đường tiêu hóa: Hội chứng ruột kích thích (IBS), đau bụng do co thắt dạ dày-ruột 27.
Co thắt đường mật: Đau quặn mật, viêm túi mật, sỏi mật 110.
Co thắt tiết niệu-sinh dục: Sỏi thận, viêm bàng quang, đau quặn thận 58.
Co thắt tử cung: Đau bụng kinh, dọa sảy thai, cơn co cứng tử cung 610.
Lưu ý: Tiropramide chỉ điều trị triệu chứng, không giải quyết nguyên nhân gốc rễ (ví dụ: sỏi mật, sỏi thận cần can thiệp y tế khác) 28.
Liều tiêu chuẩn:
Người lớn: 100–200 mg/lần, 2–3 lần/ngày, uống trước hoặc sau ăn 110.
Người cao tuổi hoặc suy gan nhẹ: Giảm liều theo hướng dẫn của bác sĩ 6.
Đối tượng đặc biệt:
Trẻ em: Chưa có đủ dữ liệu về độ an toàn, cần thận trọng 8.
Phụ nữ mang thai và cho con bú: Không khuyến cáo sử dụng do thiếu nghiên cứu 610.
Khuyến cáo: Không tự ý tăng liều hoặc ngừng thuốc đột ngột. Nếu quên liều, uống ngay khi nhớ nhưng không dùng gấp đôi liều 10.
Thường gặp: Khô miệng, buồn nôn, táo bón 28.
Hiếm gặp: Phản ứng dị ứng (ngứa, phát ban), chóng mặt 610.
Nghiêm trọng: Rối loạn nhịp tim, co giật (hiếm, chưa ghi nhận phổ biến) 1.
Xử trí: Ngừng thuốc và thông báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện phản ứng dị ứng hoặc triệu chứng nặng 6.
Dị ứng với Tiropramide hoặc tá dược trong công thức 8.
Phình đại tràng, tắc ruột, suy gan nặng 610.
Suy tuần hoàn hoặc tiền sử bệnh tim mạch nghiêm trọng 1.
Bệnh nhân tăng nhãn áp hoặc phì đại tuyến tiền liệt: Tiropramide có thể làm trầm trọng triệu chứng 68.
Người lái xe/vận hành máy móc: Mặc dù ít ảnh hưởng, nên theo dõi phản ứng cá nhân 10.
Theo dõi chức năng gan: Ở bệnh nhân suy gan nhẹ đến trung bình 8.
Thuốc hạ huyết áp: Tiropramide liều cao có thể tăng cường tác dụng hạ huyết áp 68.
Thuốc an thần, rượu: Tăng nguy cơ buồn ngủ, chóng mặt 110.
Thuốc kháng cholinergic: Làm trầm trọng tác dụng phụ như táo bón, khô miệng 8.
Giải pháp: Thông báo cho bác sĩ tất cả thuốc đang dùng, kể cả thực phẩm chức năng 10.
Theo hướng dẫn cập nhật năm 2023, Tiropramide nằm trong danh sách thuốc chống co thắt được khuyến cáo cho IBS, đặc biệt ở bệnh nhân có triệu chứng đau bụng và rối loạn nhu động ruột 7.
Hiệu quả: Giảm đau bụng, trướng bụng sau 2–4 tuần, cải thiện chất lượng cuộc sống 7.
Kết hợp với biện pháp không dùng thuốc: Chế độ ăn low-FODMAP, bổ sung chất xơ hòa tan, tập thể dục 7.
Tiropramide có gây nghiện không?
Không, Tiropramide không chứa thành phần gây nghiện 6.
Dùng Tiropramide bao lâu thì có tác dụng?
Triệu chứng cải thiện sau 1–2 giờ, hiệu quả tối đa sau 3–5 ngày 10.
Có dùng Tiropramide cho đau bụng kinh được không?
Có, thuốc giúp giảm co thắt tử cung trong thống kinh 68.
Tiropramide là giải pháp hiệu quả và an toàn cho các rối loạn co thắt cơ trơn, đặc biệt trong IBS và đau quặn mật. Tuy nhiên, việc sử dụng cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ, đặc biệt ở nhóm đối tượng nhạy cảm như phụ nữ có thai, người suy gan. Để tối ưu hóa điều trị, kết hợp giữa dùng thuốc và thay đổi lối sống là chìa khóa quan trọng.
Từ Khóa: Tiropramide, thuốc chống co thắt, công dụng Tiropramide, liều dùng Tiropramide, hội chứng ruột kích thích, đau quặn mật, tác dụng phụ Tiropramide.
Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo. Người bệnh cần tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi dùng thuốc.
