Không dung nạp lactose là tình trạng đường ruột không thể hấp thu được sữa và các sản phẩm làm từ sữa. Đây là tình trạng khá phổ biến bất kỳ ai cũng có thể mắc phải và có nhiều nguyên nhân gây nên hiện tượng này.Cùng tìm hiểu về bệnh không dung nạp lactose qua bài viết dưới đây nhé!

Không dung nạp lactose là gì?

Bình thường,niêm mạc ruột non cùng với các enzym tiêu hóa có vai trò phân hủy và hấp thu các chất dinh dưỡng từ thức ăn hàng ngày để cung cấp năng lượng cho cơ thể. Nếu một trong hai thành phần này bị tổn thương có thể dẫn đến sự rối loạn hấp thu.

Bệnh không dung nạp Lactose (tên Tiếng Anh là lactose intolerance) được định nghĩa là khi người ăn hay uống ở các sản phẩm từ sữa mà không thể tiêu hóa hoàn toàn đường (loại lactose) trong sữa. Hậu quả là họ bị tiêu chảy và đầy hơi sau khi ăn hoặc uống các sản phẩm từ sữa

Một số dạng không dung nạp lactose tồn tại và chúng có thể do các yếu tố khác nhau gây ra. Tuy nhiên, tất cả các trường hợp không dung nạp lactose đều được đặc trưng bởi sự thiếu hụt enzyme lactase.

Nguyên nhân dẫn đến không dung nạp lactose

Nguyên nhân là do sự thiếu hụt lactase – một loại enzyme được sản xuất trong ruột non của người dẫn đến cơ thể không dung nạp lactose. Nhiều người có nồng độ lactase thấp nhưng có thể tiêu hóa các sản phẩm sữa mà không gặp vấn đề gì. Tuy nhiên, nếu người bệnh thực sự không dung nạp được lactose thì sự thiếu hụt lactase sẽ dẫn đến các triệu chứng sau khi ăn thực phẩm từ sữa.

Bên cạnh nguyên nhân chính là do thiếu hụt lactase, những yếu tố sau được cho là cũng góp phần dẫn đến hiện tượng bất  dung nạp lactose ở người:

  • Di truyền: bệnh có tính chất gia đình với những gen mang bệnh được di truyền từ bố mẹ cho con cái khiến cơ thể giảm bài tiết enzyme lactose. Bệnh thường khởi phát ngay từ khi sinh ra và có thể kèm theo các bệnh celiac, không dung nạp gluten…
  • Mắc các bệnh lý về đường tiêu hóa: khi một người mắc các bệnh liên quan đến tiêu hóa như viêm hay chấn thương ruột non, bệnh Celiac (đây là bệnh khiến thành ruột non bị phá hủy gây cản trở quá trình phân giải và hấp thu các chất dinh dưỡng có trong thức ăn), bệnh Crohn,… cũng góp phần làm giảm lượng lactase trong ruột.

  • Bất dung nạp lactose bẩm sinh: có những trẻ đã bị bất dung nạp lactase ngay từ khi mới sinh ra;

  • Trẻ sinh non: giai đoạn tam cá nguyệt thứ 3 chính là thời điểm tăng nồng độ enzyme lactase, do đó nếu trẻ sinh non sẽ bị thiếu hụt enzyme này, nguy cơ bất dung nạp lactose là rất cao

  • Tuổi tác: người lớn tuổi dễ gặp tình trạng này hơn trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ;

Dấu hiệu và triệu chứng của không dung nạp lactose

Xem thêm
  • Tiêu chảy
  • Buồn nôn và đôi khi nôn
  • Đau bụng quặn (abdominal cramps)
  • Đầy bụng
  • Có nhiều hơi trong bụng
  • Một số ít bệnh nhân có thể kèm theo biểu hiện đau nhức toàn thân, đau đầu hoặc nổi mẩn đỏ trên da…

Một số thực phẩm có chứa lactose

Lactose là một loại đường đơn có mặt trong nhiều loại thực phẩm. Một số loại thức ăn chứa nhiều lactose gồm:[2]

  • Các loại sữa: sữa mẹ, sữa bò, sữa bột hoặc sữa công thức.
  • Sản phẩm từ sữa: bơ, phô mai, kem hoặc sữa chua.
  • Bánh kẹo chứa đường: bánh mì, bánh kem, bánh quy.
  • Các loại sốt: sốt chanh leo, mè đen dùng để trộn salad.
  • Các loại ngũ cốc ăn liền.

Khi nào cần gặp bác sĩ

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Bệnh không dung nạp lactose ảnh hưởng nhiều đến khả năng tiêu hóa và hấp thu chất dinh dưỡng nên cần được phát hiện sớm nhằm cải thiện sức khỏe cho bệnh nhân. Bạn nên đến gặp bác sĩ nếu có những dấu hiệu sau:

  • Đau bụng cơn, nôn ói sau khi dùng các thực phẩm chứa lactose trên 30 phút.
  • Sôi bụng hoặc chướng bụng, khó tiêu.
  • Rối loạn tiêu hóa kéo dài.
  • Tiêu chảy hoặc táo bón.
  • Trẻ suy dinh dưỡng, nhẹ cân hơn bình thường.

Điều trị không dung nạp lactose

Để giảm lượng lactose trong chế độ ăn uống:

  • Hạn chế sữa và các sản phẩm từ sữa khác.

  • Bao gồm một phần nhỏ các sản phẩm từ sữa trong bữa ăn thông thường.

  • Ăn và uống kem và sữa đã giảm lactose.

  • Thêm enzyme lactase dạng lỏng hoặc bột vào sữa để phân hủy đường lactose.

Đối với trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, các mẹ bầu, các mẹ đang cho con bú hay phụ nữ tiền mãn kinh thì canxi đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Do đó nếu không sử dụng được sữa và chế phẩm làm từ sữa sẽ khiến những đối tượng này bị thiếu hụt canxi và vitamin D. Vì vậy cần phải bổ sung nguồn cung cấp các dưỡng chất này thay thế cho sữa từ viên uống, thực phẩm chứa nhiều canxi như rau quả xanh, tôm, súp lơ,… hoặc uống enzyme lactase để khắc phục tình trạng này;

  • Thông báo với bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng vì trong đó có thể chứa thành phần đường lactose;

Biện pháp phòng ngừa

Bệnh không dung nạp lactose không thể được ngăn ngừa hoàn toàn do liên quan nhiều đến di truyền và các bất thường bẩm sinh. Tuy nhiên, bạn có thể hạn chế các triệu chứng của bệnh nếu áp dụng các biện pháp sau:

  • Ăn đa dạng các loại hải sản, thịt bò, thịt gà hoặc các loại đậu đỗ nhằm bổ sung protein, canxi.
  • Bổ sung vào bữa ăn hàng ngày nhiều hoa quả, rau xanh giúp cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất cần thiết.
  • Không ăn nhiều thức ăn dầu mỡ gây đầy bụng, khó tiêu.
  • Tắm nắng hàng ngày vào mỗi buổi sáng hoặc cuối giờ chiều giúp tăng lượng vitamin D3 để cơ thể có thể sử dụng canxi hiệu quả.
  • Nên bổ sung men vi sinh hàng ngày để cải thiện khả năng hấp thu chất dinh dưỡng. 
  • Thay thế sữa bò, sữa công thức sang các loại sữa thủy phân hoặc sữa hạt.

Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn những kiến thức bổ ích về nguyên nhân, triệu chứng và những lưu ý trong chế độ ăn uống của bệnh nhân không dung nạp lactose. Hãy chia sẻ thông tin này đến với tất cả bạn bè và người thân của bạn nhé!

Dược sĩ Nguyễn Thanh Loan tốt nghiệp Khoa Dược tại trường Cao đẳng y dược Pasteur. Hiện đang là quản lí nội dung tại Nhà thuốc Bạch Mai.

More Posts