Trong hệ thống phân loại của MIMS Việt Nam (cập nhật năm 2026), nhóm “Thuốc ức chế thần kinh cơ” (Neuromuscular Blockers) bao gồm các dược chất làm gián đoạn sự truyền dẫn xung thần kinh đến cơ xương, gây giãn cơ hoàn toàn. Nhóm này chủ yếu được sử dụng trong gây mê phẫu thuật hoặc hỗ trợ thông khí nhân tạo (thở máy).
Dưới đây là các phân nhóm chính theo danh mục MIMS:
1. Thuốc giãn cơ khử cực (Depolarizing Neuromuscular Blockers)
Tác động bằng cách kích thích liên tục thụ thể acetylcholine, khiến cơ không thể tái cực để tiếp nhận xung động mới.
- Hoạt chất: Suxamethonium (Succinylcholine).
- Đặc điểm: Tác dụng cực nhanh và ngắn, thường dùng để đặt ống nội khí quản cấp cứu.
2. Thuốc giãn cơ không khử cực (Non-depolarizing Neuromuscular Blockers)
Tác động bằng cách cạnh tranh với acetylcholine tại thụ thể nicotinic ở bản vận động cơ. Đây là nhóm được sử dụng phổ biến nhất trong phẫu thuật kéo dài.
- Dẫn xuất Aminosteroid:
- Rocuronium (Ví dụ: Esmeron).
- Vecuronium.
- Pancuronium.
- Dẫn xuất Benzylisoquinolinium:
- Atracurium (Ví dụ: Tracrium).
- Cisatracurium (Ví dụ: Nimbex) – Ưu tiên cho bệnh nhân suy gan, thận nhờ cơ chế tự phân hủy Hofmann.
3. Thuốc hóa giải phong tỏa thần kinh cơ (Reversal Agents)
Dùng sau phẫu thuật để phục hồi chức năng cơ nhanh chóng cho bệnh nhân.
- Neostigmine: Thuốc kháng cholinesterase truyền thống (thường phối hợp với Atropine).
- Sugammadex: Chất hóa giải đặc hiệu cho Rocuronium và Vecuronium, giúp bệnh nhân tỉnh táo và tự thở nhanh hơn (Ví dụ: Bridion).
4. Lưu ý quan trọng (Cập nhật 2026)
- Hỗ trợ hô hấp: Thuốc gây liệt cơ hô hấp, do đó chỉ được sử dụng khi đã có phương tiện hỗ trợ hô hấp (máy thở, bóp bóng) và bởi bác sĩ gây mê hồi sức.
- An thần: Thuốc ức chế thần kinh cơ không có tác dụng giảm đau hay an thần. Bệnh nhân phải được dùng đủ thuốc mê trước khi dùng thuốc giãn cơ để tránh tình trạng “tỉnh táo trong lúc bị liệt cơ”.
- Theo dõi: Năm 2026, MIMS khuyến cáo sử dụng thiết bị theo dõi độ giãn cơ (TOF Watch) để đảm bảo an toàn và xác định thời điểm rút ống nội khí quản chính xác.
Bạn có thể tra cứu chi tiết liều dùng theo cân nặng và dược động học tại mục “Thuốc dùng trong phẫu thuật” trên MIMS Việt Nam.
