Trong hệ thống phân loại của MIMS (tính đến năm 2026), Thuốc co mạch (Vasoconstrictors) không nằm trong một nhóm đơn lẻ mà được phân chia dựa trên mục đích điều trị (cấp cứu tim mạch, tai mũi họng, hoặc thần kinh).
Dưới đây là các nhóm thuốc co mạch chính theo MIMS:
1. Thuốc co mạch dùng trong cấp cứu và hồi sức (Adrenergics/Sympathomimetics)
Đây là nhóm thuốc tác động lên hệ thần kinh giao cảm (thụ thể alpha-1) để làm co mạch máu, từ đó làm tăng huyết áp trong các trường hợp sốc.
- Hoạt chất: Adrenaline (Epinephrine), Noradrenaline (Norepinephrine), Dopamine, Phenylephrine.
- Chỉ định: Sốc phản vệ, sốc nhiễm khuẩn, hạ huyết áp cấp cứu hoặc dùng kèm thuốc tê để giảm chảy máu tại chỗ.
- Vị trí trong MIMS: Thường nằm trong mục 2i (Cardiac Drugs) hoặc Hồi sức cấp cứu.
2. Thuốc co mạch dùng cho Tai – Mũi – Họng (Nasal Decongestants)
Các thuốc này làm co các mao mạch ở niêm mạc mũi để giảm sưng nề và nghẹt mũi.
- Dạng dùng tại chỗ (Nhỏ/Xịt mũi): Oxymetazoline, Xylometazoline, Naphazoline.
- Dạng uống: Pseudoephedrine, Phenylephrine (thường phối hợp trong thuốc cảm cúm).
- Biệt dược tiêu biểu: Otrivin, Coldi-B.
3. Thuốc co mạch điều trị đau nửa đầu (Antimigraine Preparations)
Tác động làm co các mạch máu não đang bị giãn rộng (nguyên nhân gây đau đầu).
- Nhóm Triptans: Sumatriptan, Zolmitriptan.
- Nhóm Ergot Alkaloids: Ergotamine (thường phối hợp với Caffeine).
4. Thuốc co mạch điều trị xuất huyết (Vasopressin Analogues)
- Hoạt chất: Terlipressin, Vasopressin.
- Chỉ định: Làm co mạch nội tạng để điều trị xuất huyết tiêu hóa do giãn tĩnh mạch thực quản hoặc hội chứng gan thận.
5. Thuốc co mạch dùng trong nhãn khoa
- Hoạt chất: Naphazoline, Tetrahydrozoline.
- Chỉ định: Làm giảm đỏ mắt do kích ứng nhẹ bằng cách co các mạch máu nhỏ ở kết mạc.
Lưu ý quan trọng cho năm 2026:
- Tác dụng phụ: Thuốc co mạch đường toàn thân có thể gây tăng huyết áp, nhịp tim nhanh, vã mồ hôi.
- Hiện tượng “bật lại” (Rebound congestion): Với thuốc nhỏ mũi, không nên dùng quá 5-7 ngày liên tục vì có thể gây tình trạng nghẹt mũi nặng hơn sau khi ngưng thuốc.
- Chống chỉ định: Thận trọng với người bệnh cao huyết áp, cường giáp hoặc bệnh tim mạch nghiêm trọng.
Bạn có thể tra cứu chi tiết danh mục biệt dược cụ thể tại MIMS Vietnam.
