Trong hệ thống phân loại của MIMS năm 2026, nhóm Thuốc giãn mạch ngoại biên & thuốc hoạt hóa não (Peripheral Vasodilators & Cerebral Activators) thường được xếp vào mục 2z trong danh mục lớn Cardiovascular & Hematopoietic System.
Nhóm thuốc này có tác dụng cải thiện lưu thông máu ở các mạch máu nhỏ (mao mạch) và tăng cường chuyển hóa, cung cấp oxy cho các tế bào thần kinh.
1. Nhóm Thuốc hoạt hóa não (Cerebral Activators / Nootropics)
Các thuốc này tập trung vào việc cải thiện chức năng nhận thức, trí nhớ và phục hồi sau tổn thương não.
- Piracetam: Hoạt chất phổ biến nhất, dùng trong điều trị chóng mặt, suy giảm trí nhớ ở người già, hoặc hỗ trợ phục hồi sau đột quỵ. (Biệt dược: Nootropyl)
- Citicoline: Tăng cường tổng hợp phospholipid trên màng tế bào thần kinh, dùng trong điều trị chấn thương sọ não hoặc tai biến mạch máu não.
- Choline Alfoscerate: Hỗ trợ điều trị các rối loạn nhận thức sau đột quỵ hoặc bệnh Alzheimer.
- Ginkgo Biloba (Chiết xuất bạch quả): Giúp tăng tuần hoàn não, giảm ù tai, chóng mặt. (Biệt dược: Tanakan)
2. Nhóm Thuốc giãn mạch ngoại biên (Peripheral Vasodilators)
Tập trung vào việc giãn cơ trơn mạch máu ở các chi và cơ quan ngoại vi.
- Ginkgo Biloba: Cũng được xếp vào nhóm này nhờ tác dụng điều trị đau cách hồi (đau chân do thiếu máu chi).
- Naftidrofuryl: Cải thiện việc sử dụng oxy của tế bào và gây giãn mạch tại chỗ.
- Cilostazol: Vừa giãn mạch vừa chống kết tập tiểu cầu, thường dùng cho bệnh nhân viêm tắc động mạch chi dưới. (Biệt dược: Pletaal)
- Pentoxifylline: Làm giảm độ nhớt của máu, giúp máu chảy qua các mạch máu hẹp dễ dàng hơn.
3. Nhóm phối hợp và tác dụng kép
Một số thuốc có cả hai tác dụng giãn mạch và bảo vệ tế bào thần kinh:
- Nicergoline: Dẫn xuất từ nấm cựa gà, giúp giãn mạch não và ngoại biên, cải thiện chức năng tâm thần.
- Vinpocetine: Kích thích chuyển hóa não và tăng lưu lượng máu não có chọn lọc.
Lưu ý quan trọng cho năm 2026:
- Sử dụng đúng chỉ định: Nhóm thuốc này thường bị lạm dụng trong điều trị các chứng mệt mỏi thông thường. MIMS khuyến cáo chỉ sử dụng khi có các bằng chứng suy giảm tuần hoàn thực thể.
- Tương tác thuốc: Cần thận trọng khi dùng chung với thuốc hạ huyết áp (vì có thể gây hạ huyết áp quá mức) hoặc thuốc chống đông máu (tăng nguy cơ chảy máu).
- Tác dụng phụ: Thường gặp là rối loạn tiêu hóa, đỏ bừng mặt, nhức đầu hoặc mất ngủ (đối với một số thuốc hoạt hóa não).
Bạn có thể tra cứu danh mục biệt dược cụ thể đang lưu hành tại Việt Nam năm 2026 trên trang chủ MIMS Vietnam.