Khám phá vị thuốc Kim Tiền Thảo – thảo dược quý với công dụng trị sỏi thận, sỏi mật, lợi tiểu. Tổng hợp chi tiết về thành phần, bài thuốc Đông y, cách dùng và lưu ý quan trọng.
Kim Tiền Thảo (tên khoa học: Desmodium styracifolium) là cây thuốc Nam thuộc họ Đậu (Fabaceae), nổi tiếng với khả năng điều trị sỏi thận, sỏi mật và các bệnh đường tiết niệu. Dược liệu này còn được gọi bằng nhiều tên dân gian như Vảy Rồng, Mắt Trâu, Cỏ Đồng Tiền Vàng,… do hình dáng lá tròn, phủ lông trắng mịn như vảy rồng.
Theo Đông y, Kim Tiền Thảo có vị ngọt, mặn, tính hơi hàn, quy vào kinh Can, Thận và Bàng quang. Đây là vị thuốc “đa năng” được ứng dụng trong nhiều bài thuốc cổ phương và hiện đại nhờ thành phần hoạt chất đa dạng.
Hình thái: Cây thân thảo, sống lâu năm, mọc bò hoặc đứng thẳng, cao 0.3–1m. Lá mọc so le, gồm 1–3 lá chét hình tròn hoặc mắt chim, mặt dưới phủ lông trắng bạc. Hoa màu hồng hoặc tím, mọc thành chùm ở nách lá. Quả dạng đậu, chứa 4–5 hạt nhỏ.
Thu hái: Thu hoạch phần thân và lá vào mùa hè (khi cây nhiều hoa và dược tính cao nhất), phơi khô hoặc sấy để bảo quản.
Kim Tiền Thảo mọc hoang ở vùng núi thấp (dưới 1.000m) tại Trung Quốc, Lào và Việt Nam. Tại Việt Nam, cây phân bố chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc như Thái Nguyên, Lạng Sơn, Yên Bái,… Tuy nhiên, do khai thác quá mức, nguồn tự nhiên đang suy giảm, nhiều nơi đã nghiên cứu trồng đại trà để đáp ứng nhu cầu.
Flavonoid (0.46%): Kaempferol, Quercetin, Vitexin – có tác dụng chống oxy hóa, kháng viêm.
Saponin (3.1%): Soyasaponin I – ức chế hình thành sỏi Calci oxalat, tăng bài tiết mật.
Alkaloid: Desmodimine – hỗ trợ giảm đau, kháng khuẩn.
Các hợp chất khác: Terpenoid, Acid Ursolic, Tannin – tăng cường chức năng gan, lợi tiểu.
Đông y: Thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, trị sỏi thận, sỏi mật, viêm đường tiết niệu, mụn nhọt.
Y học hiện đại:
Lợi tiểu, tan sỏi: Tăng bài tiết Citrat niệu, giảm lắng đọng Calci oxalat, giúp bào mòn sỏi nhỏ (<1cm).
Kháng khuẩn: Ức chế tụ cầu vàng, trực khuẩn mủ xanh.
Hạ huyết áp: Kích thích thụ thể Cholinergic, giãn mạch.
Bảo vệ tim mạch: Tăng tuần hoàn mạch vành, giảm tiêu thụ oxy cơ tim.
Dạng sắc/uống: 20–40g khô/ngày (tươi dùng gấp đôi).
Dạng viên nén: 2–3 viên/lần, ngày 3 lần (tham khảo ý kiến bác sĩ).
Trị sỏi thận, sỏi tiết niệu:
Nguyên liệu: Kim Tiền Thảo 30g, Xa Tiền Tử 15g, Hải Kim Sa 15g, Hoạt Thạch 15g.
Cách dùng: Sắc với 1 lít nước, chia 3 lần uống/ngày. Kiên trì 1–2 tháng.
Chữa mụn nhọt, ghẻ lở:
Giã nát Kim Tiền Thảo tươi + Xa Tiền Thảo tươi, trộn rượu, đắp lên vùng da tổn thương.
Hỗ trợ điều trị sỏi mật:
Nguyên liệu: Kim Tiền Thảo 30g, Trần Bì 30g, Uất Kim 12g.
Cách dùng: Sắc uống ngày 1 thang, kết hợp ăn nhạt và uống nhiều nước.
Đối tượng tránh dùng: Người tỳ vị hư hàn, tiêu chảy, phụ nữ mang thai (nguy cơ co bóp tử cung).
Tác dụng phụ: Hiếm gặp, có thể gây tiểu đêm nhiều, hạ huyết áp nhẹ.
Cảnh báo:
Không dùng cho sỏi lớn >1cm – cần can thiệp y tế.
Tránh kết hợp với thuốc lợi tiểu hoặc chống đông máu để giảm rủi ro.
Kim Tiền Thảo là “khắc tinh” của sỏi thận và các bệnh đường tiết niệu nhờ cơ chế đa tác dụng: lợi tiểu, kháng viêm, tan sỏi. Tuy nhiên, cần sử dụng đúng liều lượng và tham khảo ý kiến chuyên gia, đặc biệt với người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc Tây. Kết hợp thảo dược này với chế độ ăn ít oxalat, uống đủ nước sẽ tối ưu hiệu quả điều trị.
Tài Liệu Tham Khảo:
Đặc điểm & công dụng:.
Bài thuốc & cách dùng:.
Lưu ý & tương tác:.