Vitamin B12 (cobalamin) là một vitamin tan trong nước thuộc nhóm B, đóng vai trò thiết yếu trong sản xuất hồng cầu, chức năng thần kinh, và tổng hợp DNA. Khác với các vitamin khác, B12 chứa nguyên tố coban và chỉ có trong thực phẩm động vật hoặc thực phẩm tăng cường.
1. Sản xuất hồng cầu:
– Ngăn ngừa thiếu máu hồng cầu khổng lồ (megaloblastic anemia).
2. Hỗ trợ hệ thần kinh:
– Duy trì bao myelin (lớp bảo vệ dây thần kinh), ngừa tổn thương thần kinh.
3. Chuyển hóa tế bào:
– Tham gia tổng hợp DNA và sản xuất năng lượng từ chất béo, protein.
4. Sức khỏe não bộ:
– Giảm nguy cơ sa sút trí tuệ, cải thiện trí nhớ.
– Động vật: Thịt bò, gan, cá hồi, cá ngừ, trứng, sữa, phô mai.
– Thực phẩm tăng cường: Ngũ cốc ăn sáng, sữa đậu nành, men dinh dưỡng.
– Hải sản: Ngao, hàu, tôm.
Đối tượng | Lượng khuyến nghị (mcg/ngày) |
Người lớn | 2.4 mcg |
Phụ nữ mang thai | 2.6 mcg |
Phụ nữ cho con bú | 2.8 mcg |
Trẻ em (1–13 tuổi) | 0.9–1.8 mcg |
– Thiếu máu: Mệt mỏi, da xanh xao, khó thở.
– Tổn thương thần kinh: Tê bì tay chân, yếu cơ, mất thăng bằng.
– Rối loạn tâm thần: Trầm cảm, hay quên, lú lẫn.
– Lưỡi sưng đau, loét miệng.
– Người ăn chay/vegan: Không tiêu thụ thực phẩm động vật.
– Người lớn tuổi: Giảm hấp thu do teo niêm mạc dạ dày.
– Bệnh đường tiêu hóa: Viêm dạ dày, Crohn, sau phẫu thuật cắt dạ dày/ruột.
– Dùng thuốc kéo dài: Metformin (tiểu đường), thuốc ức chế bơm proton (PPI).
– Phụ thuộc vào yếu tố nội tại (IF): Một protein do dạ dày tiết ra.
– Rối loạn hấp thu:
– Thiếu IF → Thiếu máu ác tính (pernicious anemia).
– Bệnh tự miễn: Cơ thể tấn công tế bào thành dạ dày sản xuất IF.
– Xét nghiệm máu: Đo nồng độ B12 huyết thanh (bình thường: 200–900 pg/mL).
– Homocysteine & MMA: Tăng khi thiếu B12.
1. Dạng phổ biến:
– Methylcobalamin: Dạng hoạt động, hấp thu tốt.
– Cyanocobalamin: Dạng tổng hợp, giá rẻ.
2. Đường dùng:
– Viên uống: 1.000–2.000 mcg/ngày (hấp thu thụ động không cần IF).
– Tiêm bắp: Dùng cho người thiếu nặng hoặc rối loạn hấp thu (1.000 mcg/tháng).
– Dạng ngậm dưới lưỡi: Phù hợp người kém hấp thu.
– Metformin: Giảm hấp thu B12 → Cần theo dõi định kỳ.
– Thuốc kháng acid & PPI: Giảm axit dạ dày → Giảm tách B12 từ thực phẩm.
– Kali: Liều cao kali có thể làm giảm hấp thu B12.
– Người ăn chay: Bổ sung ít nhất 10 mcg/ngày qua viên uống hoặc thực phẩm tăng cường.
– Phụ nữ mang thai/cho con bú: Đảm bảo đủ B12 để ngừa dị tật thai nhi.
– Không dùng quá liều: B12 dư thừa đào thải qua nước tiểu, nhưng liều > 3.000 mcg/ngày có thể gây mụn hoặc ngứa.
Vitamin B12 là dưỡng chất không thể thiếu cho máu, thần kinh và não bộ. Thiếu hụt kéo dài gây hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt ở người ăn chay và người già. Xét nghiệm máu định kỳ giúp phát hiện sớm. Khi nghi ngờ thiếu, cần bổ sung ngay theo hướng dẫn của bác sĩ! 💊🔬