Trong hệ thống phân loại của MIMS Việt Nam (cập nhật năm 2026), nhóm “Các tác nhân dùng trong chẩn đoán hình ảnh & các chẩn đoán khác” (Radiographic Agents & Other Diagnostic Agents) bao gồm các chất được sử dụng để hỗ trợ hiển thị cấu trúc cơ thể hoặc kiểm tra chức năng các cơ quan.
Dưới đây là các phân nhóm chính theo danh mục này:
1. Thuốc cản quang tia X (Radiographic Contrast Media)
Đây là nhóm lớn nhất, giúp tăng độ tương phản để làm rõ hình ảnh nội tạng trên phim X-quang hoặc CT scan.
- Hợp chất chứa Iod tan trong nước: Được chia thành các loại dựa trên độ thẩm thấu (áp lực thẩm thấu cao, thấp hoặc bằng với máu).
- Ví dụ: Iopamidol, Iohexol, Iopromide.
- Chế phẩm Barium: Thường ở dạng hỗn dịch (Barium sulfate) dùng để chụp đường tiêu hóa.
2. Chất tương phản dùng trong cộng hưởng từ (MRI Contrast Agents)
Các chất này làm thay đổi tính chất từ tính của các phân tử nước trong mô, giúp hình ảnh MRI rõ nét hơn.
- Chất dựa trên Gadolinium (GBCAs): Phổ biến nhất cho chẩn đoán MRI.
- Ví dụ: Gadodiamide, Gadoteric acid.
3. Tác nhân chẩn đoán chức năng (Other Diagnostic Agents)
Nhóm này không tạo hình ảnh trực tiếp mà dùng để đánh giá hoạt động của các cơ quan cụ thể.
- Chẩn đoán chức năng tuyến yên/nội tiết: Các hormone hoặc chất kích thích dùng trong các xét nghiệm kiểm tra.
- Ví dụ: Corticorelin dùng kiểm tra chức năng tuyến yên.
- Chẩn đoán chức năng gan/thận/mắt: Các loại phẩm nhuộm hoặc hoạt chất để kiểm tra khả năng bài tiết hoặc tổn thương mô.
- Ví dụ: Fluorescein natri (soi đáy mắt), Indocyanine green (đo cung lượng tim, chức năng gan).
4. Dược chất phóng xạ (Radiopharmaceuticals)
Sử dụng cho kỹ thuật PET hoặc SPECT để chẩn đoán ung thư, tim mạch hoặc các rối loạn thần kinh.
- Ví dụ: Fluorodeoxyglucose (FDG) dùng trong tầm soát khối u.
Lưu ý an toàn: Việc sử dụng các tác nhân này (đặc biệt là thuốc cản quang đường tiêm) cần được giám sát chặt chẽ do nguy cơ gây phản ứng phụ hoặc sốc phản vệ ở một số bệnh nhân.
