Theo hệ thống phân loại thuốc MIMS 2026, các thuốc chống béo phì được chia thành các nhóm chính dựa trên cơ chế tác động lên quá trình hấp thu hoặc chuyển hóa của cơ thể.
Dưới đây là các nhóm thuốc chống béo phì phổ biến theo danh mục MIMS:
1. Nhóm ức chế Lipase (Tác động tại chỗ)
Nhóm này hoạt động bằng cách ngăn chặn enzyme lipase trong hệ tiêu hóa, từ đó làm giảm sự hấp thụ chất béo từ thực phẩm vào cơ thể (khoảng 30% lượng chất béo trong bữa ăn).
- Hoạt chất tiêu biểu: Orlistat.
- Tên thương mại phổ biến: Xenical, Odistad, Semiflit.
2. Nhóm đồng vận thụ thể GLP-1 (Tác động chuyển hóa)
Đây là nhóm thuốc thế hệ mới, có tác dụng làm chậm quá trình rỗng dạ dày và tăng cảm giác no thông qua tác động lên trung tâm điều khiển cơn đói ở não. Đến năm 2026, nhóm này đã được WHO đưa vào hướng dẫn điều trị chuẩn toàn cầu.
- Hoạt chất tiêu biểu: Liraglutide, Semaglutide, Tirzepatide.
- Tên thương mại phổ biến: Saxenda (dạng tiêm), Wegovy (dạng tiêm và viên uống mới được phê duyệt).
3. Nhóm tác động lên hệ thần kinh trung ương (Ức chế thèm ăn)
Nhóm này hoạt động bằng cách thay đổi các chất dẫn truyền thần kinh để giảm cảm giác thèm ăn. Tuy nhiên, một số hoạt chất trong nhóm này hiện bị hạn chế hoặc giám sát chặt chẽ do tác dụng phụ lên tim mạch.
- Sibutramine: Từng phổ biến nhưng hiện nay bị kiểm soát nghiêm ngặt hoặc đình chỉ ở nhiều thị trường do nguy cơ đột quỵ và đau tim.
- Phối hợp Bupropion/Naltrexone: Tác động vào hệ thống khen thưởng của não để giảm thèm ăn (Ví dụ: Contrave).
4. Các lưu ý quan trọng khi dùng thuốc theo MIMS 2026
- Chỉ định: Thường dành cho người có BMI ≥ 30 kg/m² hoặc BMI ≥ 27 kg/m² kèm các bệnh lý liên quan (cao huyết áp, đái tháo đường).
- Phối hợp: Thuốc chỉ đạt hiệu quả tối ưu khi kết hợp với chế độ ăn giảm calo và tăng cường vận động.
- Theo dõi: Cần sự giám sát của bác sĩ vì các thuốc này có thể gây tác dụng phụ như rối loạn tiêu hóa, tăng nhịp tim hoặc ảnh hưởng đến tâm trạng.
