Trong hệ thống danh mục MIMS 2026, nhóm Thuốc tiêu sừng (Keratolytics) bao gồm các hoạt chất có khả năng làm mềm, làm mỏng hoặc bong tróc lớp sừng (lớp ngoài cùng của biểu bì). Nhóm này được chỉ định cho các tình trạng da dày sừng, mụn trứng cá, vảy nến, mụn cóc hoặc chai chân.
Dưới đây là các phân nhóm và hoạt chất chính theo MIMS:
1. Acid Salicylic
Đây là hoạt chất tiêu sừng phổ biến nhất, có mặt trong nhiều dạng bào chế khác nhau tùy nồng độ.
- Nồng độ thấp (1-2%): Thường dùng trong các sản phẩm trị mụn trứng cá để làm sạch lỗ chân lông.
- Nồng độ trung bình (3-6%): Dùng để điều trị vảy nến, viêm da dầu (seborrheic dermatitis) hoặc làm mềm các vùng da khô, bong tróc.
- Nồng độ cao (trên 10% – 40%): Dạng miếng dán hoặc dung dịch chấm đặc hiệu để tiêu diệt mụn cóc (warts) và mắt cá/chai chân (corns/calluses).
2. Nhóm Retinoids dùng tại chỗ
Mặc dù thường được biết đến là thuốc trị mụn hoặc chống lão hóa, nhưng cơ chế chính của chúng là điều chỉnh quá trình sừng hóa (keratinization).
- Hoạt chất: Tretinoin, Adapalene, Tazarotene.
- Công dụng: Đẩy nhanh chu kỳ thay tế bào da, ngăn ngừa bít tắc lỗ chân lông.
3. Urea (Nồng độ cao)
Ở nồng độ thấp, Urea là chất dưỡng ẩm, nhưng ở nồng độ cao nó trở thành chất tiêu sừng mạnh.
- Nồng độ trên 20%: Giúp làm tan các lớp sừng dày ở gót chân hoặc móng tay bị dày sừng.
- Nồng độ 40%: Thường dùng trong các trường hợp điều trị móng bị nấm hoặc dày sừng nặng để hỗ trợ thuốc kháng nấm thấm tốt hơn.
4. Acid Alpha Hydroxy (AHAs)
- Acid Glycolic, Acid Lactic: Ở nồng độ điều trị, chúng giúp làm yếu các liên kết giữa các tế bào sừng, khiến chúng bong ra dễ dàng hơn. Thường dùng trong điều trị dày sừng nang lông (keratosis pilaris) hoặc làm mịn da.
5. Benzoyl Peroxide
- Ngoài tác dụng kháng khuẩn, Benzoyl Peroxide còn có tác dụng tiêu sừng nhẹ, giúp giải phóng các nhân mụn (comedones) ra khỏi lỗ chân lông.
6. Nhóm phối hợp (Combination Preparations)
MIMS liệt kê nhiều sản phẩm kết hợp để tăng hiệu quả điều trị:
- Acid Salicylic + Corticoid: (Ví dụ: Diprosalic) Dùng cho vảy nến để vừa tiêu sừng vừa giảm viêm.
- Acid Salicylic + Lưu huỳnh (Sulphur): Dùng trong điều trị nấm da hoặc viêm da dầu.
Các lưu ý quan trọng từ MIMS 2026:
- Kích ứng da: Thuốc tiêu sừng có thể gây đỏ da, khô da và cảm giác châm chích. MIMS khuyến cáo nên bắt đầu từ nồng độ thấp hoặc giãn cách tần suất sử dụng để da thích nghi.
- Bảo vệ vùng da lành: Với các loại thuốc trị mụn cóc nồng độ cao, MIMS hướng dẫn chỉ chấm thuốc đúng vào vị trí tổn thương, tránh bôi vào vùng da lành xung quanh vì có thể gây bỏng và loét da.
- Nhạy cảm ánh sáng: Hầu hết các thuốc nhóm này (đặc biệt là Retinoids và AHAs) làm da mỏng hơn và dễ bắt nắng. Bắt buộc phải sử dụng kem chống nắng hàng ngày.
- Chống chỉ định: Cẩn trọng khi dùng cho bệnh nhân tiểu đường hoặc người có tuần hoàn máu kém (đối với các thuốc trị mụn cóc nồng độ cao ở chân) do nguy cơ khó lành vết thương.
Bạn có thể tra cứu biệt dược cụ thể (như Duofilm, Collomack, hay Keralyt) trên hệ thống MIMS Vietnam để có hướng dẫn chi tiết về liều dùng cho năm 2026.
