Trong hệ thống phân loại của MIMS 2026, nhóm “Thuốc diệt amib” (Antiamoebics) bao gồm các hoạt chất được thiết kế để tiêu diệt ký sinh trùng Entamoeba histolytica (tác nhân gây bệnh lỵ amib và áp xe gan amib).
Dưới đây là phân loại chi tiết các thuốc diệt amib theo vị trí tác dụng trong cơ thể:
1. Nhóm Nitroimidazole (Diệt amib ở mô và lòng ruột)
Đây là nhóm thuốc quan trọng và phổ biến nhất, có tác dụng diệt khuẩn và diệt nguyên sinh động vật mạnh mẽ.
- Metronidazole (Biệt dược: Klion, Flagyl): Hoạt chất tiêu chuẩn, tác dụng tốt cả amib ở ruột và amib ở các mô (như gan).
- Tinidazole (Biệt dược: Fasigyn): Có thời gian bán thải dài hơn Metronidazole, cho phép dùng liều duy nhất trong một số trường hợp.
- Ornidazole (Biệt dược: Tiberal): Tác dụng tương tự nhưng thường được cho là ít tác dụng phụ gây nôn/buồn nôn hơn.
- Secnidazole: Có tác dụng kéo dài, thường dùng liều duy nhất.
2. Thuốc diệt amib ở lòng ruột (Luminal Amoebicides)
Nhóm này hấp thu kém qua đường tiêu hóa, do đó nồng độ thuốc tập trung cao trong lòng ruột để diệt các kén amib hoặc amib thể hoạt động cư trú tại đó.
- Diloxanide Furoate: Thường được phối hợp với Metronidazole để diệt sạch kén amib sau khi điều trị đợt cấp, nhằm ngăn ngừa tái phát và lây nhiễm cho cộng đồng.
- Iodoquinol (Diiodohydroxyquin): Một dẫn xuất của quinoline dùng trong lòng ruột.
- Kháng sinh nhóm Aminoglycosid (Paromomycin): Không hấp thu qua ruột, dùng để diệt amib thể kén.
3. Thuốc diệt amib ở mô (Tissue Amoebicides)
Dành cho các trường hợp amib đã xâm nhập vào các cơ quan nội tạng (như áp xe gan amib).
- Chloroquine (Thuốc chống sốt rét): Ngoài tác dụng chống sốt rét, Chloroquine tập trung nồng độ rất cao ở gan, do đó đôi khi được phối hợp để điều trị áp xe gan do amib.
- Dehydroemetine: Một hoạt chất cực mạnh dùng đường tiêm nhưng hiện nay rất ít sử dụng do độc tính cao trên tim mạch.
4. Cảnh báo và Lưu ý từ MIMS 2026
- Phản ứng Antabuse (Cực kỳ quan trọng): Khi dùng các thuốc nhóm Nitroimidazole (như Metronidazole, Tinidazole), bệnh nhân tuyệt đối không uống rượu bia trong thời gian dùng thuốc và ít nhất 72 giờ sau khi ngưng thuốc. Việc uống rượu có thể gây đỏ bừng mặt, nhịp tim nhanh, nôn mửa và hạ huyết áp nghiêm trọng.
- Tác dụng phụ thường gặp: Vị kim loại trong miệng, buồn nôn, đau đầu và nước tiểu sẫm màu.
- Phụ nữ có thai: Tránh sử dụng nhóm Nitroimidazole trong 3 tháng đầu thai kỳ trừ khi thực sự cần thiết.
Khuyến cáo: Điều trị amib thường chia làm 2 giai đoạn: tiêu diệt amib ở mô (đợt cấp) và tiêu diệt kén amib ở lòng ruột (duy trì). Bệnh nhân cần tuân thủ đúng liệu trình của bác sĩ để tránh tình trạng mang mầm bệnh mạn tính hoặc tái phát.
Hộp 5 vỉ x 6 viên
Hộp 2 vỉ x 5 viên
Hộp 2 vỉ x 10 viên
Hộp 10 vỉ x 10 viên
Hộp 1 gói x 4,181g
