Xơ phổi là một bệnh lý gây xơ hóa, vôi hóa và hình thành sẹo ở các mô phổi. Bệnh làm tổn thương các mô bên trong phổi, gây nên các cơn khó thở cùng nhiều biến chứng nguy hiểm khác.Cùng tìm hiểu về nguyên nhân, dấu hiệu xơ phổi và các cách để phục hồi chức năng phổi qua bài viết sau đây nhé!

Xơ phổi là gì?

Xơ phổi hay xơ hóa phổi (Pulmonary Fibrosis) là tình trạng các mô trong phổi bị tổn thương, dày lên, xơ cứng, mất chức năng đàn hồi và tạo thành sẹo ở phổi (bao gồm cả đỉnh và thùy phổi). Những vết sẹo ở phổi ngăn chặn và cản trở hoạt động hít thở của người bệnh, khiến người bệnh khó thở nghiêm trọng.

Tổn thương trong bệnh xơ phổi là những tổn thương vĩnh viễn, không thể hồi phục.Bên cạnh đó, bệnh này còn dẫn đến nhiều nguy cơ nghiêm trọng khác, thậm chí có thể gây nguy hiểm đến mạng sống.

Bệnh xơ phổi được chia thành 3 dạng:

  • Xơ phổi thứ phát: Xuất hiện sau khi người bệnh có tổn thương phổi như lao phổi, viêm phổi, nhồi máu phổi.
  • Xơ phổi khu trú: Khi hít phải các chất gây kích thích như bụi than, silica.
  • Xơ phổi vô căn (Idiopathic pulmonary fibrosis), bệnh phổi mô kẽ lan tỏa (Diffuse parenchymal lung disease) và bệnh viêm phế nang dị ứng ngoại lai, hay còn gọi là bệnh viêm phổi tăng cảm (Extrinsic allergic alveolitis).

Nguyên nhân gây xơ hóa phổi

Ở những người có phổi bị xơ hóa, phế nang bị tổn thương và thành sẹo làm cho mô kẽ cứng và dày lên, kém linh hoạt và có cấu tạo như miếng bọt biển khô cứng, khiến cho người bệnh thở khó khăn hơn. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tổn thương phổi gây xơ hóa phổi, một số nguyên nhân thường gặp như:

  • Tiếp xúc với các chất ô nhiễm thường xuyên:bụi silic, sợi amiăng… trong thời gian dài có thể làm tổn thương phổi. Bên cạnh đó, quá trình phơi nhiễm kinh niên đối với một số chất hữu cơ kể cả bụi ngũ cốc, mía đường, phân động vật… cũng có thể gây xơ hóa phổi.
  • Hút nhiều thuốc: Một nghiên cứu đã chứng minh rằng, những người hút nhiều thuốc lá có khả năng bị bệnh xơ hóa phổi cao hơn những người chưa từng hút thuốc.

  • Viêm phổi do một số loại virus: Nhiều nghiên cứu đã nhận thấy chứng xơ phổi do một vài loại virus gây nên như: epstein-barr, herpes, virus gây ra bệnh bạch cầu đơn nhân,…

  • Ảnh hưởng của bức xạ:trong điều trị ung thư phổi hoặc ung thư vú, các tia xạ này không những gây chết tế bào ung thư mà còn làm tổn thương các phế nang lân cận và tạo thành sẹo xơ hóa.

  • Lạm dụng thuốc:Việc lạm dụng một số loại thuốc khi không có sự chỉ định của bác sĩ có thể gây hại cho phổi, nhất là các loại thuốc hóa trị như methotrexate, cyclophosphamide; thuốc điều trị rối loạn nhịp tim và các vấn đề tim mạch như amiodarone, propranolol; thuốc tâm thần và thuốc kháng sinh như nitrofurantoin, sulfasalazine.

  • Di truyền: Một vài bệnh nhân mắc bệnh xơ hóa phổi do gia đình có tiền sử mắc bệnh, tuy nhiên trường hợp này khá hiếm gặp.

  • Bệnh dạ dày trào ngược thực quản (GERD): Một vài bệnh nhân bị xơ hóa phổi do hít phải dịch vị dạ dày bị trào ngược vào phổi, điều này khiến phổi bị thương tổn.

Triệu chứng của xơ phổi

Xem thêm
  • Khó thở, đặc biệt là trong hoặc sau khi kho khan hoặc tập luyện các hoạt động thể chất.
  • Thở nhanh và nông: do khả năng thông khí tại phổi giảm nên người bệnh cần tăng nhịp thở để bù đắp lượng O2 thiếu hụt.
  • Đau tức ngực;
  • Đau nhức các bắp thịt và khớp;
  • Ho khan, ho khò khè, ho kéo dài, có thể ho ra máu.
  • Ngón tay dùi trống: xảy ra do tình trạng thiếu O2 mạn tính của cơ thể. Người bệnh thường có đầu ngón ở cả 2 bên bàn tay to dần ra như chiếc dùi trống.
  • Cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi, sụt cân thường xuyên mà không rõ lý do.

Biến chứng nguy hiểm

  • Suy hô hấp: thường xuất hiện trong giai đoạn cuối của bệnh xơ phổi do nồng độ oxy bão hòa trong máu giảm xuống quá thấp, không đáp ứng được nhu cầu của cơ thể.
  • Tăng áp động mạch phổi: do phổi bị xơ hóa làm tăng sức cản dòng máu trong động mạch phổi khiến người bệnh khó thở nghiêm trọng, ho ra bọt hồng, thậm chí là tử vong.
  • Suy tim phải: do tăng áp lực động mạch phổi kéo dài, không được điều trị có thể gây tăng áp lực cho tâm thất phải, phì đại tâm thất và dẫn đến suy tim phải.
  • Ung thư phổi: xơ phổi khiến chức năng trao đổi không khí bị suy giảm, tăng lắng đọng các chất độc hại trong phổi và làm tăng nguy cơ hình thành ung thư phổi.

Khi nào cần gặp bác sĩ

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Bệnh xơ phổi cần được phát hiện sớm và chữa trị kịp thời bởi một số trường hợp tiến triển bệnh rất nhanh chóng. Bạn nên đến khám bác sĩ nếu gặp những triệu chứng sau:

  • Khó thở và hụt hơi không kiểm soát.
  • Thường xuyên mệt mỏi, giảm khả năng lao động hoặc một trong các triệu chứng đã liệt kê trên.
  • Ho nhiều hơn bình thường.

Chẩn đoán và điều trị bệnh xơ phổi

Triệu chứng xơ phổi diễn ra khá chậm và có phần tương tự với một số bệnh phổi khác, vì vậy rất khó để chẩn đoán chính xác và kịp thời. Bệnh xơ phổi có thể phân biệt với các bệnh khác và chẩn đoán nhanh qua các biện pháp sau:

  • Chụp X-quang hay chụp cắt lớp vi tính lồng ngực.

  • Các xét nghiệm máu đặc hiệu.

  • Sinh thiết phổi.

  • Đo chức năng hô hấp hay đo TLC.

  • Xét nghiệm khí máu động mạch.

  • Một vài bài tập kiểm tra.

Phương pháp điều trị bệnh xơ phổi

Điều trị bằng thuốc

Một số người bệnh được chỉ định điều trị ban đầu với prednisone corticosteroid, có thể kết hợp thêm các loại thuốc ức chế miễn dịch khác như methotrexate, cyclosporin. Các loại thuốc này có thể có một số tác dụng phụ như buồn nôn, tiêu chảy hoặc phát ban.

Liệu pháp oxy

Liệu pháp oxy có thể cung cấp một lượng lớn không khí cần thiết cho người bệnh để đảm bảo được nhu cầu của cơ thể thông qua việc thở oxy qua mặt nạ hoặc oxy gọng kính.

Phục hồi chức năng phổi: 

Mục đích chính của phương pháp này tập trung vào việc tập thể dục, cách hít thở hiệu quả để cải thiện tình trạng khó thở, tăng sức bền trong các hoạt động, không chỉ điều trị bệnh mà còn giúp cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống người bệnh trong đời sống hàng ngày.

Phòng tránh bệnh xơ vôi phổi 

  • Hạn chế tiếp xúc với các chất độc hại, chất ô nhiễm mà không có thiết bị bảo hộ phù hợp.
  • Không hút thuốc lá, thuốc lá điện tử hoặc thuốc lào.
  • Có chế độ ăn uống khoa học, lành mạnh;
  • Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao, nâng cao sức khỏe;
  • Thực hiện tiêm ngừa vắc xin đầy đủ để phòng ngừa các bệnh lý liên quan đến phổi và các bệnh lý khác;
  • Tái khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ để phát hiện sớm, điều trị kịp thời.

Bài viết trên đây đã giúp bạn làm rõ các triệu chứng xơ phổi thường gặp cũng như các biện pháp chữa bệnh phổi biến hiện nay.Hãy chia sẻ bài viết đến bạn bè và người thân xung quanh bạn nhé!

 

Dược sĩ Nguyễn Thanh Loan tốt nghiệp Khoa Dược tại trường Cao đẳng y dược Pasteur. Hiện đang là quản lí nội dung tại Nhà thuốc Bạch Mai.

More Posts