Trong hệ thống phân loại MIMS vào năm 2026, nhóm Thuốc ngủ & thuốc an thần (Hypnotics & Sedatives) được xếp vào phân mục thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương, tương ứng với mã ATC N05C.
Nhóm thuốc này chủ yếu được sử dụng để điều trị ngắn hạn chứng mất ngủ (khó ngủ, thức giấc sớm) và các trạng thái kích động, lo âu nặng.
Dưới đây là các phân nhóm và hoạt chất tiêu biểu theo danh mục MIMS:
1. Dẫn xuất Benzodiazepine (N05CD)
Đây là nhóm thuốc an thần gây ngủ mạnh, tác dụng nhanh, nhưng MIMS khuyến cáo chỉ nên dùng trong thời gian ngắn (tối đa 2-4 tuần) do nguy cơ cao gây phụ thuộc thuốc.
- Hoạt chất:
- Midazolam: Thường dùng trong tiền mê hoặc an thần trong các thủ thuật y khoa.
- Nitrazepam, Flurazepam: Thuốc ngủ tác dụng kéo dài.
- Temazepam, Triazolam: Thuốc ngủ tác dụng ngắn hơn.
- Cơ chế: Tăng cường tác dụng của chất dẫn truyền thần kinh ức chế GABA trong não.
2. Thuốc liên quan Benzodiazepine (Nhóm “Z-drugs”) (N05CF)
Nhóm này có cơ chế tác dụng tương tự Benzodiazepine nhưng cấu trúc hóa học khác biệt. Chúng có thời gian bán thải ngắn hơn và ít gây tác dụng phụ vào ban ngày hơn.
- Hoạt chất:
- Zolpidem: (Biệt dược phổ biến: Stilnox, Ambien)
- Zopiclone: (Biệt dược: Imovane)
- Eszopiclone.
- Đặc điểm: Giúp dễ đi vào giấc ngủ nhanh chóng.
3. Thuốc ngủ khác và Barbiturates (N05CM & N05CA)
- Barbiturates: (Ví dụ: Phenobarbital) Đây là nhóm thuốc cũ, hiện rất ít dùng làm thuốc ngủ thông thường do độc tính cao và nguy cơ quá liều gây tử vong lớn. Chủ yếu dùng trong điều trị động kinh.
- Melatonin và chất chủ vận thụ thể Melatonin: (Ví dụ: Ramelteon) Một lựa chọn nhẹ nhàng hơn, giúp điều chỉnh chu kỳ giấc ngủ tự nhiên.
4. Thuốc an thần khác (Không thuộc nhóm gây nghiện mạnh)
- Hydroxyzine: Thuốc kháng histamine có tác dụng an thần.
- Thuốc chống trầm cảm an thần (off-label): Mirtazapine, Trazodone đôi khi được dùng liều thấp để hỗ trợ giấc ngủ cho bệnh nhân trầm cảm.
Lưu ý quan trọng từ MIMS (2026)
- Kiểm soát đặc biệt: Đa số các thuốc trong nhóm N05C là thuốc hướng thần và cần được kiểm soát chặt chẽ về kê đơn và sử dụng theo quy định pháp luật Việt Nam.
- Nguy cơ quá liều: Phối hợp thuốc nhóm này với rượu hoặc các chất ức chế thần kinh trung ương khác (thuốc giảm đau gây nghiện) rất nguy hiểm, có thể dẫn đến suy hô hấp và hôn mê.
- Hội chứng cai thuốc: Việc ngưng sử dụng đột ngột sau thời gian dài dùng thuốc có thể gây mất ngủ dội ngược, lo âu, và các triệu chứng cai thuốc khác.
Bạn có thể tra cứu thông tin chi tiết về từng biệt dược, liều lượng và cảnh báo an toàn tại MIMS Vietnam.
Hộp 6 vỉ x 10 viên
Hộp 3 vỉ x 10 viên
Hộp 1 lọ 30ml
Hộp 1 chai x 100 viên
Hộp 3 vỉ x 10 viên
Hộp 1 vỉ x 10 viên
Hộp 10 vỉ x 10 viên
Hộp 6 vỉ x 10 viên
Hộp 10 vỉ x 10 viên
