Trong hệ thống phân loại của MIMS 2026, các thuốc có cấu trúc Hormon Steroid không nằm tập trung ở một nhóm duy nhất mà được chia vào các danh mục chuyên biệt dựa trên mục đích điều trị lâm sàng.
Dưới đây là các nhóm Hormon Steroid chính theo phân loại MIMS:
1. Corticosteroid dùng toàn thân (Corticosteroids for Systemic Use)
Đây là nhóm steroid mô phỏng hormone của vỏ thượng thận, có tác dụng chống viêm, ức chế miễn dịch và chuyển hóa.
- Glucocorticoid: Bao gồm các hoạt chất như Prednisolone, Methylprednisolone, Dexamethasone, Betamethasone, Hydrocortisone.
- Chỉ định: Viêm khớp, hen suyễn, dị ứng nặng, các bệnh tự miễn (Lupus, vảy nến) và thay thế hormone trong suy thượng thận.
- Mineralocorticoid: Điển hình là Fludrocortisone, dùng để điều chỉnh cân bằng nước và điện giải.
2. Hormon Sinh dục (Sex Hormones)
Nhóm này bao gồm các steroid sinh dục nam và nữ:
- Androgen: Các dẫn xuất của Testosterone (ví dụ: Testosterone undecanoate, Mesterolone). Dùng trong điều trị suy sinh dục nam và mãn dục nam.
- Estrogen: (ví dụ: Estradiol, Ethinylestradiol). Dùng trong tránh thai hoặc liệu pháp thay thế hormone mãn kinh.
- Progesteron (Progestogens): (ví dụ: Progesterone vi hạt, Levonorgestrel, Norethisterone). Dùng trong điều trị rối loạn kinh nguyệt, hỗ trợ thai kỳ hoặc tránh thai.
3. Thuốc Tăng đồng hóa (Anabolic Agents)
Các steroid tổng hợp được thiết kế để tăng cường quá trình tổng hợp protein và xây dựng cơ bắp, giảm thiểu tác dụng nam tính hóa.
- Hoạt chất: Nandrolone, Oxymetholone.
- Chỉ định: Điều trị tình trạng suy mòn do bệnh mạn tính, loãng xương nặng hoặc sau phẫu thuật lớn.
4. Steroid dùng tại chỗ (Topical & Local Steroids)
MIMS phân tách rõ ràng các dạng dùng ngoài da, mắt hoặc xịt mũi:
- Corticosteroid dùng ngoài da: Chia theo độ mạnh từ thấp đến rất cao (ví dụ: Hydrocortisone, Clobetasol).
- Corticosteroid dùng cho đường hô hấp: (ví dụ: Budesonide, Fluticasone). Dùng trong điều trị hen suyễn (ICS) hoặc viêm mũi dị ứng.
5. Thuốc đối kháng Steroid (Antagonists)
Các thuốc ngăn chặn tác động của hormone steroid tại thụ thể:
- Kháng Aldosterone: Spironolactone, Eplerenone (dùng trong điều trị suy tim và tăng huyết áp).
- Kháng Androgen: Cyproterone (dùng trong điều trị mụn trứng cá nặng hoặc ung thư tuyến tiền liệt).
Cảnh báo quan trọng từ MIMS 2026:
- Hội chứng Cushing: Sử dụng Corticosteroid kéo dài có thể gây ra bộ mặt Cushing, loãng xương, tăng huyết áp và đái tháo đường.
- Suy thượng thận cấp: Tuyệt đối không ngừng thuốc đột ngột sau một thời gian dài sử dụng (phải giảm liều từ từ theo phác đồ của bác sĩ).
- Kiểm soát: steroid là nhóm thuốc cần kê đơn chặt chẽ để tránh các tác dụng phụ nghiêm trọng lên hệ nội tiết.
Bạn có thể tra cứu chi tiết từng biệt dược và liều lượng tại MIMS Vietnam.