Trong hệ thống phân loại của MIMS 2026, nhóm Aminoglycosid (mã ATC: J01G) là nhóm kháng sinh diệt khuẩn mạnh, chủ yếu tác động lên vi khuẩn Gram âm hiếu khí và một số vi khuẩn Gram dương (như tụ cầu).
Dưới đây là chi tiết về nhóm này theo danh mục MIMS:
1. Các hoạt chất phổ biến
Nhóm này bao gồm các thuốc dùng đường toàn thân (tiêm bắp hoặc truyền tĩnh mạch) do hấp thu qua đường tiêu hóa rất kém:
- Amikacin: Thường được dự trữ cho các trường hợp nhiễm khuẩn nặng hoặc đã kháng các aminoglycosid khác.
- Gentamicin: Hoạt chất phổ biến nhất trong nhóm, dùng trong nhiễm trùng huyết, nhiễm trùng đường tiết niệu và phối hợp trong điều trị viêm nội tâm mạc.
- Tobramycin: Đặc biệt hiệu quả đối với trực khuẩn mủ xanh (Pseudomonas aeruginosa).
- Kanamycin & Streptomycin: Hiện nay chủ yếu được sử dụng trong phác đồ điều trị lao và một số nhiễm khuẩn đặc hiệu khác (như bệnh dịch hạch).
- Neomycin: Do độc tính cao khi dùng toàn thân, hoạt chất này chủ yếu xuất hiện trong các chế phẩm dùng tại chỗ (kem bôi da, thuốc nhỏ mắt) hoặc sát khuẩn đường ruột trước phẫu thuật.
2. Đặc điểm dược lý (Theo MIMS)
- Cơ chế tác dụng: Ức chế vĩnh viễn quá trình tổng hợp protein của vi khuẩn bằng cách gắn vào tiểu đơn vị 30S của ribosom.
- Phổ kháng khuẩn: Mạnh nhất trên vi khuẩn Gram âm hiếu khí (Enterobacteriaceae, P. aeruginosa). Không có tác dụng trên vi khuẩn kỵ khí.
- Tác dụng hậu kháng sinh (PAE): Kháng sinh vẫn tiếp tục ức chế vi khuẩn phát triển ngay cả khi nồng độ thuốc trong máu xuống dưới mức ức chế tối thiểu (MIC). Điều này cho phép áp dụng chế độ liều 1 lần/ngày để giảm độc tính.
3. Cảnh báo và Thận trọng quan trọng
MIMS nhấn mạnh hai độc tính chính cần theo dõi sát sao khi sử dụng Aminoglycosid:
- Độc tính trên tai: Có thể gây điếc vĩnh viễn (tổn thương dây thần kinh số VIII) và rối loạn tiền đình.
- Độc tính trên thận: Gây suy thận cấp (thường có thể hồi phục). Cần điều chỉnh liều dựa trên độ thanh thải creatinine.
- Chống chỉ định: Người có tiền sử dị ứng với nhóm aminoglycosid, người bị bệnh nhược cơ (do thuốc gây ức chế dẫn truyền thần kinh cơ).
4. Lưu ý khi sử dụng
- Phối hợp thuốc: Thường được phối hợp với nhóm Beta-lactam để tạo tác dụng hiệp đồng tiêu diệt vi khuẩn nhanh hơn.
- Theo dõi nồng độ thuốc trong máu (TDM): Đối với các bệnh nhân nặng, suy thận hoặc điều trị kéo dài, bác sĩ thường chỉ định đo nồng độ thuốc để đảm bảo hiệu quả và tránh ngộ độc.
Thông tin này dựa trên danh mục thuốc MIMS 2026. Việc sử dụng Aminoglycosid bắt buộc phải có chỉ định và thực hiện bởi nhân viên y tế tại cơ sở có điều kiện theo dõi chức năng thận và thính giác.
Hộp 10 ống x 2ml
Hộp 1 lọ 15ml
Hộp 1 chai x 100ml
Hộp 10 ống x 2ml
