Trong hệ thống phân loại của MIMS 2026, nhóm “Vitamin A, D & E” thuộc danh mục Vitamin tan trong dầu. Đặc điểm chung của nhóm này là khả năng tích lũy tại gan và các mô mỡ, do đó việc sử dụng cần tuân thủ đúng liều lượng để tránh ngộ độc do quá liều.
Dưới đây là chi tiết từng loại theo danh mục MIMS:
1. Vitamin A (Retinol / Beta-carotene)
- Tác dụng: Cần thiết cho chức năng thị giác (tạo sắc tố võng mạc), duy trì sự toàn vẹn của biểu mô và hỗ trợ hệ miễn dịch.
- Chỉ định: Điều trị quáng gà, khô mắt, loét giác mạc do thiếu vitamin A; hỗ trợ điều trị mụn trứng cá nặng (dạng retinoid) và các bệnh vảy cá, vẩy nến.
- Lưu ý đặc biệt:
- Phụ nữ có thai: Tuyệt đối không dùng quá 5.000 IU/ngày vì có nguy cơ gây dị tật thai nhi nghiêm trọng.
- Quá liều: Gây tăng áp lực nội sọ (đau đầu, nôn mửa), rụng tóc, khô da và tổn thương gan.
2. Vitamin D (D3 – Cholecalciferol / D2 – Ergocalciferol)
- Tác dụng: Điều hòa chuyển hóa Canxi và Phospho, giúp tăng hấp thu Canxi tại ruột và huy động Canxi vào xương.
- Chỉ định:
- Phòng và điều trị còi xương ở trẻ em, loãng xương ở người lớn.
- Hỗ trợ tình trạng hạ calci huyết do suy tuyến cận giáp.
- Dạng bào chế:
- Dạng nhỏ giọt (Drops) cho trẻ sơ sinh (ví dụ: Aquadetrim, Sterogyl).
- Dạng viên nang phối hợp với Canxi cho người lớn (ví dụ: Caltrate, Ideos).
- Lưu ý: Quá liều gây tăng calci huyết, lắng đọng calci tại thận (sỏi thận) và mạch máu.
3. Vitamin E (Alpha-tocopherol)
- Tác dụng: Chất chống oxy hóa mạnh, bảo vệ màng tế bào khỏi sự tấn công của các gốc tự do, hỗ trợ sức khỏe làn da, thị lực và hệ tim mạch.
- Chỉ định:
- Điều trị thiếu hụt Vitamin E (thường gặp ở người kém hấp thu chất béo).
- Hỗ trợ chống lão hóa, cải thiện tình trạng da khô, nứt nẻ.
- Hỗ trợ sức khỏe sinh sản (giảm đau hành kinh, tăng chất lượng tinh trùng).
- Biệt dược điển hình: Enat 400, E-Viton.
- Lưu ý: Liều cực cao (trên 1.000 IU/ngày) có thể gây rối loạn tiêu hóa, mệt mỏi và làm tăng nguy cơ chảy máu (do đối kháng với Vitamin K).
4. Các dạng phối hợp (Combination)
MIMS 2026 ghi nhận các chế phẩm phối hợp phổ biến để tăng hiệu quả hiệp đồng:
- Vitamin A + D (Dầu gan cá): Thường dùng cho trẻ em chậm lớn, còi xương hoặc người mới ốm dậy.
- Vitamin A + C + E (Nhóm ACE): Bộ ba chống oxy hóa mạnh giúp tăng cường miễn dịch và bảo vệ tế bào.
5. Cảnh báo chung từ MIMS 2026
- Hấp thu: Cần có chất béo (dầu mỡ) trong bữa ăn để các vitamin này được hấp thu tối đa.
- Tích lũy: Không nên tự ý uống liều cao kéo dài nếu không có chỉ định của bác sĩ, vì các vitamin này không đào thải qua nước tiểu như vitamin nhóm B hay C mà tích tụ trong cơ thể.
- Tương tác: Thuốc giảm cân (như Orlistat) hoặc dầu parafin có thể làm giảm hấp thu các vitamin này.
Khuyến cáo: Nếu bạn đang sử dụng các loại vitamin tổng hợp khác, hãy kiểm tra hàm lượng A, D, E để tránh tình trạng “bổ sung chồng chéo” dẫn đến quá liều.