Trong hệ thống phân loại của MIMS Việt Nam (cập nhật năm 2026), nhóm “Thuốc ức chế miễn dịch” (Immunosuppressants) bao gồm các dược chất được sử dụng để làm giảm hoạt động của hệ thống miễn dịch của cơ thể. Nhóm này đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn thải ghép nội tạng và điều trị các bệnh tự miễn.
Dưới đây là các phân nhóm chính theo danh mục MIMS:
1. Thuốc ức chế Calcineurin (Calcineurin Inhibitors)
Nhóm này ngăn chặn sự hoạt hóa của tế bào T, thường được dùng làm nền tảng trong phác đồ chống thải ghép.
- Các thuốc tiêu biểu: Ciclosporin (Cyclosporin A), Tacrolimus.
2. Thuốc chống chuyển hóa (Antimetabolites/Antiproliferative Agents)
Hoạt động bằng cách ức chế sự phân chia tế bào, đặc biệt là các tế bào lympho.
- Các thuốc tiêu biểu: Mycophenolate mofetil (MMF), Mycophenolic acid, Azathioprine, Methotrexate.
3. Thuốc ức chế mục tiêu Mammalian của Rapamycin (mTOR Inhibitors)
Sử dụng trong ghép tạng và một số bệnh lý ác tính.
- Các thuốc tiêu biểu: Sirolimus, Everolimus.
4. Thuốc tác động lên Cytokine và Các liệu pháp sinh học (Biologics)
Bao gồm các kháng thể đơn dòng và các protein kết hợp có tác dụng nhắm mục tiêu vào các thụ thể cụ thể trên tế bào miễn dịch hoặc các chất trung gian gây viêm.
- Kháng thể đơn dòng: Infliximab, Adalimumab, Rituximab, Basiliximab.
- Thuốc ức chế Interleukin: Tocilizumab, Ustekinumab.
5. Các chất ức chế miễn dịch chọn lọc khác
- Nhóm mới: Các thuốc ức chế JAK (JAK inhibitors) như Tofacitinib, Baricitinib dùng trong điều trị viêm khớp dạng thấp và viêm da cơ địa nặng.
- Corticosteroids: Mặc dù có nhóm riêng, nhưng ở liều cao, các thuốc như Prednisolone, Methylprednisolone cũng được sử dụng với mục đích ức chế miễn dịch phối hợp.
6. Chỉ định chính trong danh mục MIMS
- Ngăn chặn thải ghép: Ghép thận, gan, tim và tủy xương.
- Bệnh tự miễn: Viêm khớp dạng thấp, Lupus ban đỏ hệ thống (SLE), bệnh vảy nến, viêm ruột (IBD – Crohn, viêm loét đại tràng).
Lưu ý quan trọng (2026):
Hầu hết các thuốc ức chế miễn dịch đều có danh mục cảnh báo cao về nguy cơ nhiễm trùng cơ hội, độc tính trên thận và cần được theo dõi nồng độ thuốc trong máu (TDM) định kỳ. Bạn có thể tra cứu liều lượng chi tiết và tương tác thuốc tại MIMS Việt Nam.