Trong hệ thống phân loại của MIMS 2026, “Thuốc kháng khuẩn dùng toàn thân” (Antibacterials for Systemic Use) là một nhóm dược lý lớn (tương ứng với mã ATC J01) bao gồm các loại thuốc kháng sinh được đưa vào cơ thể qua đường uống hoặc đường tiêm để điều trị nhiễm trùng.
Dưới đây là các phân nhóm kháng sinh chính theo cấu trúc hóa học và cơ chế tác dụng:
1. Nhóm Beta-lactam
Đây là nhóm kháng sinh phổ biến nhất, tác động bằng cách ức chế tổng hợp thành tế bào vi khuẩn.
- Penicillin: Gồm các phân nhóm như Penicillin phổ hẹp (Penicillin G, V), Penicillin kháng penicillinase (Oxacillin, Cloxacillin), và Penicillin phổ rộng (Amoxicillin, Ampicillin).
- Cephalosporin: Được chia thành các thế hệ:
- Thế hệ 1: Cefazolin, Cephalexin (chủ yếu trên vi khuẩn Gram dương).
- Thế hệ 2: Cefuroxime, Cefaclor.
- Thế hệ 3: Ceftriaxone, Cefotaxime, Ceftazidime (phổ rộng hơn trên Gram âm).
- Thế hệ 4 & 5: Cefepime, Ceftaroline (dùng cho nhiễm khuẩn nặng, đa kháng).
- Carbapenem: Nhóm kháng sinh phổ cực rộng dành cho nhiễm khuẩn bệnh viện nặng (Imipenem, Meropenem, Ertapenem).
- Các Beta-lactam khác: Monobactam (Aztreonam) và các chất ức chế Beta-lactamase phối hợp (như Acid clavulanic trong Augmentin, Sulbactam).
2. Nhóm Macrolid, Lincosamid & Streptogramin
Thường dùng thay thế cho bệnh nhân dị ứng Penicillin, tác động ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn.
- Macrolid: Erythromycin, Clarithromycin, Azithromycin.
- Lincosamid: Clindamycin, Lincomycin.
3. Nhóm Quinolone (Fluoroquinolones)
Kháng sinh phổ rộng tác động lên sự sao chép DNA của vi khuẩn.
- Hoạt chất: Ciprofloxacin, Levofloxacin, Moxifloxacin.
4. Nhóm Aminoglycoside
Thường dùng đường tiêm cho các nhiễm khuẩn Gram âm nặng, có độc tính cần theo dõi (tai và thận).
- Hoạt chất: Gentamicin, Amikacin, Tobramycin, Kanamycin.
5. Nhóm Tetracyclin
Phổ rộng nhưng hiện nay bị kháng nhiều, thường dùng cho mụn trứng cá hoặc các vi khuẩn đặc biệt.
- Hoạt chất: Tetracycline, Doxycycline, Minocycline.
6. Các nhóm kháng sinh khác
- Sulfonamide & Trimethoprim: Thường phối hợp (như Co-trimoxazole) để trị nhiễm trùng tiểu, hô hấp.
- Phenicol: Chloramphenicol (hiện hạn chế dùng do độc tính trên tủy xương).
- Glycopeptide: Vancomycin (vũ khí chính chống lại tụ cầu kháng thuốc MRSA).
- Nitroimidazole: Metronidazole, Tinidazole (đặc hiệu cho vi khuẩn kị khí và ký sinh trùng).
Hình ảnh minh họa về kháng sinh và sử dụng thuốc
Lưu ý cập nhật 2026: Việc sử dụng kháng sinh đường toàn thân hiện nay tuân thủ nghiêm ngặt khung AWaRe của WHO (Access – Watch – Reserve) để hạn chế tình trạng kháng thuốc. Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh mà không có đơn thuốc của bác sĩ.
Hộp 3 vỉ x 10 viên
Hộp 1 tuýp x 15g
Hộp 1 tuýp x 3.5g
Hộp 1 vỉ x 10 viên
Hộp 1 tuýp x 15g
Hộp 1 lọ x 5ml
Hộp 5 vỉ x 6 viên
Hộp 6 vỉ x 10 viên
Hộp 2 vỉ x 7 viên
Hộp 5 vỉ x 10 viên
Hộp 1 vỉ x 2 viên
Hộp 1 vỉ x 10 viên nén bao phim
Chai 200 viên nén
Hộp 1 vỉ x 3 viên
Hộp 1 vỉ x 10 viên
